18.5.7.1 Proberen,
trachten,
pogen,
zoeken met lange infinitief
Proberen met lange infinitief is de meest frequente werkwoordconstructie met optionele IPP. Trachten, pogen en zoeken met lange infinitief vormen minder frequente schrijftalige alternatieven.
Zoeken met lange infinitief vormt het buitenbeentje tussen deze werkwoordconstructies met ongeveer dezelfde betekenis. Deze weinig frequente constructie is immers verplicht groepsvormend en vertoont steeds IPP (voor zover voltooide werkwoordstijden mogelijk zijn).
In het Corpus Hedendaags Nederlands is slechts één voorbeeld van IPP te vinden in een citaat van een tekst uit 1926.
We laten deze constructie daarom hier verder terzijde en gaan dieper in op het gebruik van
proberen,
trachten,
pogen met lange infinitief.
De constructies kennen een groepsvormend gebruik in zowel de onvoltooide als de
voltooide werkwoordstijden. Volgende corpusvoorbeelden illustreren het
groepsvormend gebruik van de drie constructies in de bijzin (1a-1c) en in de
hoofdzin (1d).
De constructies vertonen normaal gezien het IPP-effect in de voltooide tijden, zoals geïllustreerd in (1c) en (2a-2b).
Kenmerkend voor de constructies in deze paragraaf is dat het IPP-effect soms uit kan blijven,
zoals in (3). We noemen dat fenomeen optionele IPP.
Het fenomeen is zeldzaam in corpusdata.
Bij proberen met lange infinitief is
te-wegval mogelijk in werkwoordelijke eindgroepen met
een dubbele infinitief. Het verschijnsel is beperkt tot het gesproken Belgisch
Nederlands (18.3.3).
Naast een groepsvormend gebruik komen de constructies ook voor zonder een werkwoordelijke
eindgroep te vormen, zowel in de onvoltooide werkwoordstijden (6a) als voltooide
werkwoordtijden (6b-6c) waar geen sprake is van het IPP-effect.
De constructies zijn met andere woorden niet-verplicht groepsvormend en vertonen optionele IPP.
Literatuur
Augustinus 2015, Cavirani-Pots 2020, Augustinus & Cavirani-Pots 2020
Verder lezen
Literatuur
Interessante links
ANS
Taaladvies
Dagenta
Taalportaal
Versiegeschiedenis
| versie | redacteur(en) | datum | opmerkingen |
| 3.0 | Evie Coussé | juli 2022 | |
| 2.1 | januari 2019 | Automatische conversie van ANS 2.0 | |
| 2.0 | W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn | 1997 | 18.5.4.17,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/04/17/body.html; |
