Deze sectie bespreekt aanloopzinnen die aan de volgende twee kenmerken voldoen: het element in de aanloop draagt een contrastief accent en de eigenlijke zin bevat een aanwijzend (voornaam)woord op de eerste zinsplaats.

In de wetenschappelijke literatuur staat dit verschijnsel bekend als 'contrastieve linksdislocatie' (CLD).

De voorbeelden in (1) illustreren dit met verschillende soorten constituenten in de aanloop:

De zinnen in (1) hebben een informeel karakter. Dat wil zeggen dat ze niet worden aangetroffen in de formele taal. Ze zijn tot op zeker hoogte te vergelijken met een categorie zinnen die gebruik maakt van een uitloop. In (1) is het element in de aanloop voorzien van een accentteken, ter indicatie van de beklemtoning waarmee het normaliter wordt uitgesproken. Deze beklemtoning heeft een contrastief effect, zodat (1a) bijvoorbeeld een context oproept waarin niet-verplicht vrije dagen Bertus wel bevallen, en (1b) een context waarin hij onder andere omstandigheden minder moe wordt van zijn collega's, enzovoort. Aangezien de aanloop geen deel uitmaakt van de eigenlijke zin, en daardoor ook buiten het intonatiedomein van de eigenlijke zin valt, ligt het belangrijkste zinsaccent elders. In (1a) kan dat accent bijvoorbeeld op allerminst vallen, en in (1b) op dat.Het woord dat terugwijst naar een contrastieve aanloop is altijd een aanwijzend voornaamwoord, zoals die in (1a) en dat in (1b-c), of een aanwijzend (voornaamwoordelijk) bijwoord, zoals daar in (1d/f) en dan in (1e). Het gaat hierbij steevast om de zogenaamde distale vormen; de zogenaamde proximale vormen zijn bij dit type zin uitgesloten:

Kenmerkend voor deze categorie zinnen is verder dat het verwijswoord steeds op de eerste zinsplaats staat. De zinnen in (1) kunnen worden geparafraseerd met de volgende - aanlooploze - zinnen:

In deze voorbeelden staan de constituenten uit de aanloop in (1) op de eerste zinsplaats en ontbreken de verwijswoorden. De accolades en accenttekens geven, zoals gebruikelijk in dit hoofdstuk, de plaats van het belangrijkste zinsaccent aan. Met uitzondering van (3f) kan dat accent contrastief zijn, zoals bij de voorbeelden in (1). Dat de afhankelijke dat-zin in (3f) niet op de eerste zinsplaats kan staan, ligt aan het feit dat hij de functie van voorzetselobject (voorzetselvoorwerp) heeft. Zulke zinnen kunnen niet op de eerste zinsplaats voorkomen (zie [21.4.1.1] Wat kan er niet op de eerste zinsplaats staan in zinstype 1a? In (3f) staat de afhankelijke zin in de uitloop en wordt de eerste zinsplaats bezet door het subject (onderwerp) het.

Adpositieconstituenten met de functie van voorzetselobject lenen zich er niet goed toe om in hun geheel in de aanloop te staan. Hetzelfde geldt voor sommige bepalingen in de vorm van een adpositieconstituent:

De zinnen in (4b/d) laten zien dat in dit soort gevallen de adpositie bij voorkeur in het middenstuk staat. De constituent in de aanloop doet dan via het verwijswoord op de eerste zinsplaats dienst als complement van de adpositie. In informeel Nederlands komen soms ook tegenhangers van zulke zinnen zonder aanloop voor (zie het complement van een adpositie):

Kenmerkend voor de aanloopzinnen in deze deelparagraaf is dat het element in de aanloop steevast correspondeert met een verwijswoord in de eigenlijke zin. Dit verwijswoord wijst terug naar de constituent in de aanloop, waardoor die constituent alleen een specifieke interpretatie kan hebben. Dit betekent dat constituenten met een niet-specifieke betekenis onmogelijk kunnen dienen als aanloop:

In de bovenstaande voorbeelden verwijzen het categoriale een of andere student en het gekwantificeerde iedere bank niet naar een specifieke student of bank. Ook de adverbiale constituent nooit kan niet naar een specifiek tijdstip verwijzen, waardoor plaatsing in de aanloop uitgesloten is. Hetzelfde geldt voor het nominale deel van een vaste verbinding als bezwaar maken tegen, dat niet naar een specifiek bezwaar verwijst.

Wanneer de aanloop bestaat uit een niet-specifieke nominale constituent, kan de aard van die constituent de acceptabiliteit van de zin beïnvloeden. Volgens (Zaenen 1997) doen zwakke kwantoren zoals vele en enkele het iets beter in de aanloop dan bijvoorbeeld geen, en hetzelfde zou gelden voor sterke kwantoren zoals alle, elk(e) en de meeste. Niet alle onderzoekers komen tot dezelfde conclusie, en in navolging van Taalportaal  laat de ANS dit onderwerp liggen voor toekomstig onderzoek. Zie ook de voorbeelden hieronder in (15).

De aanloop is in principe alleen beschikbaar in zinstype 1: zinnen met een voor-persoonsvorm (voor-pv). In de tot nu toe gegeven voorbeelden stond het verwijswoord doorgaans op de eerste zinsplaats van de eigenlijke zin. Die zinnen zijn dus van het zinstype 1a. Ook in zinstype 1b, waarbij de eerste zinsplaats leeg blijft, kan een aanloop voorkomen. Het verwijswoord staat in zulke zinnen in het middenstuk van de eigenlijke zin:

Soms komt ook bij zinnen met een achter-pv (zinstype 2) een aanloop voor:

In deze voorbeelden valt op dat de afhankelijke zinnen-met-aanloop van zinstype 2 zelf dienst moeten doen als aanloop van een zelfstandige zin van zinstype 1:

De afhankelijke zinnen in deze voorbeelden hebben een achter-pv. De eerste zinsplaats wordt in zinstype 2a per definitie bezet door een vragend of betrekkelijk voornaamwoord, in de voorbeelden door hoe, respectievelijk wie. Dit betekent dat het verwijswoord in het middenstuk van de afhankelijke zin moet staan. Bij (9c-d) zijn de afhankelijke zinnen van zinstype 2b, waarin de eerste zinsplaats simpelweg niet beschikbaar is. Ook in die voorbeelden staat het verwijswoord dus in het middenstuk. Behalve in de aanloop van een andere, zelfstandige zin, kan een afhankelijke zin-met-eigen-aanloop ook op de eerste zinsplaats van een zelfstandige zin staan, zoals in Zo'n uitstapje, hoe je dat voorbereidt |kan| ik je wel |vertellen| en Die auto, dat die veel te duur was |had| Emma wel |verwacht|. Andere plaatsen in een zelfstandige zin zijn niet toegankelijk voor een afhankelijke zin-met-eigen-aanloop:

Deze voorbeelden laten zien dat een afhankelijke zin-met-eigen-aanloop geen toegang heeft tot de laatste zinsplaats. Plaatsing in de uitloop, een gebied dat zich net als de aanloop buiten de eigenlijke zin bevindt en waar ook morgenavond zich bevindt, is evenmin mogelijk.

Afhankelijke dat-zinnen kunnen een aanloop hebben in de zelfstandige zin waar ze deel van uitmaken:

In dit voorbeeld vormt zo'n uitstapje dus een aanloop bij dat je zal willen organiseren. Bij dit soort aanloopzinnen vervult het verwijswoord een functie in de afhankelijke zin, hoewel het op de eerste zinsplaats van de zelfstandige zin staat. Het voorbeeld in (11) vertoont daarmee verwantschap met elders beschreven zinnen waarin een zinsdeel uit een afhankelijke zin op de eerste zinsplaats van een zelfstandige zin staat. Dit is alleen mogelijk wanneer de afhankelijke zin de functie van direct object (lijdend voorwerp) vervult en het gezegde van de bevattende zin non-factief is, dat wil zeggen, de inhoud van de afhankelijke zin niet als feit presenteert.

Het verwijswoord stond in de tot nu toe gegeven voorbeelden op de eerste zinsplaats, behalve bij zinstypen waarin die plaats niet beschikbaar is (zie (7) en (8)). De aanloop droeg ook steeds een contrastief accent. Een tweede categorie aanloopzinnen-met-verwijswoord wordt gedefinieerd door een aanloop die normaalgesproken niet contrastief wordt beklemtoond:

In de wetenschappelijke literatuur staat dit verschijnsel bekend als 'hanging topic-linksdislocatie' (HTLD).

Ook hier gaat het steeds om zinnen die tot het informele taalgebruik behoren. Het verwijswoord kan bij deze categorie een aanwijzend voornaamwoord zijn, zoals in (12c). In tegenstelling tot de in de vorige sectie beschreven zinnen met een contrastieve aanloop kan het verwijswoord ook de vorm van een persoonlijk voornaamwoord hebben. Dit is te zien in de overige voorbeelden in (12). Het verwijswoord staat in het middenstuk of op de eerste zinsplaats. De zinnen in kwestie, die vergelijkbaar zijn met een soortgelijke uitloopconstructie, kunnen worden geparafraseerd met de volgende aanlooploze zinnen:

Ook bij deze categorie aanloopzinnen kan het verwijswoord verschillende zinsdeelfuncties vervullen, zoals die van subject (in 12a), direct object (in 12c-d), et cetera. Een beperking is echter dat het verwijswoord bijna uitsluitend nominale constituenten vertegenwoordigt. Dit betekent dat de aanloop in de onderhavige categorie zinnen moeilijk uit een andersoortige constituent kan bestaan:

Wederom komt de aanloop van de hier beschreven categorie voor in zinnen van het type 1a, zoals hierboven gedemonstreerd, en type 1b:

Een legitieme vraag is in hoeverre de eerder gegeven voorbeelden in (7) afwijken van de volgende zinnen. Zowel in (16) als in (7) staat het verwijswoord in het middenstuk. Toch lijkt het erop dat de zinnen in (7) bij een andere categorie zinnen horen dan de bovenstaande voorbeelden. Het is bij zinstype 1b namelijk mogelijk een niet-nominale constituent als aanloop te laten fungeren. Dit blijkt uit zinnen als Doodmoe, |zou| je dat nu niet |worden| van sommige collega's? en In de winter, |laten| we dan eens |proberen af te spreken|. Deze zinnen zijn moeilijk voorstelbaar zonder contrastief beklemtoonde aanloop, wat suggereert dat de zinnen uit (7) alleen verschillen van die in (16) met betrekking tot de verplicht contrastieve klemtoon.

Een niet-contrastieve aanloop kan ook weer voorkomen bij zinstype 2, waarbij de afhankelijke zin-met-aanloop zelf als aanloop fungeert in een zelfstandige zin (zie (8)):

Ook bij de zogenaamde semidirecte rede wordt soms een aanloop in een zin van zinstype 2 aangetroffen:

In deze voorbeelden houdt het direct object van respectievelijk riep en vroeg ... af het midden tussen de directe rede en de indirecte rede. Qua vorm gaat het steeds om een afhankelijke zin van het type 2a (wie |Ø| daar dan beter van zou worden) of van het type 2b (|of| zij er dan ook mee |zou mogen rijden|). Deze afhankelijke zinnen krijgen een aanloop in de vorm van een andere afhankelijke zin. In het middenstuk bevatten ze een verwijswoord dat naar die aanloop verwijst.

Ten slotte kunnen afhankelijke dat-zinnen een niet-contrastieve aanloop hebben in de zelfstandige zin waar ze deel van uitmaken (zie ook (11)):

In dit voorbeeld staat het verwijswoord het in een afhankelijke zin, terwijl zo'n uitstapje als aanloop bij de bevattende zelfstandige zin optreedt. Net als bij enkele elders beschreven zinnen komt een dergelijk patroon alleen voor wanneer de afhankelijke zin de functie van direct object vervult en het gezegde van de bevattende zin non-factief is, dat wil zeggen, de inhoud van de afhankelijke zin niet als feit presenteert.

In een enkel geval is het mogelijk om een niet-contrastieve aanloop te combineren met een contrastieve. Hierbij gaat de niet-contrastieve aanloop vooraf aan de contrastieve:

Dit voorbeeld bevat de aanlopen Bertus en zijn collega's, van elkaar gescheiden door het tussenwerpsel tja. Het persoonlijk voornaamwoord -ie verwijst naar de niet-contrastieve aanloop Bertus; daar wijst terug naar de contrastieve aanloop zijn collega's. Andere denkbare combinaties zijn amper mogelijk:

Een contrastieve aanloop kan niet worden gevolgd door een niet-contrastieve aanloop, zoals in (21a). Twee contrastieve aanlopen (21b) of twee niet-contrastieve (21c) leveren evenmin goede zinnen op.