Wanneer het subject (onderwerp) in zinstype 1a in het middenstuk staat, volgt het op de persoonsvorm (pv) in de eerste pool. Dit woordvolgordeverschijnsel heet inversie en heeft als bijkomend effect dat de eerste zinsplaats beschikbaar is voor een ander zinsdeel dan het subject. Zoals besproken in [21.4.1.2] Het subject op de eerste zinsplaats leent de eerste zinsplaats zich om te beginnen voor zinsdelen met een gering informatief belang. Dit is namelijk in overeenstemming met het links-rechtsprincipe, dat dicteert dat het informatieve belang van een zinsdeel toeneemt naarmate het verder naar rechts in de zin staat (of later wordt uitgesproken). Persoonlijke voornaamwoorden, en dan met name de gereduceerde en overige onbeklemtoonbare vormen, verwijzen doorgaans naar personen of zaken die reeds geïntroduceerd zijn en die geen onverwachte rol spelen in de voorstelling van zaken. Hoewel zulke vormen met de functie van subject veelvuldig op de eerste zinsplaats staan, blijkt dit juist niet mogelijk te zijn voor objectsvormen:

De zinnen in (1) zijn allemaal onacceptabel vanwege het onbeklemtoonbare persoonlijk voornaamwoord op de eerste zinsplaats. Wanneer dit in het middenstuk staat en een ander zinsdeel de eerste zinsplaats bezet, zijn de zinnen wel acceptabel. Dit blijkt uit zinnen als mijn ouders |belden| me |Ø| net toen ik wilde vertrekken en ik |vergeef| 't je |Ø|. De voorbeelden in (1b), (1c) en (1f) tonen verder aan dat de onacceptabiliteit wordt veroorzaakt door het feit dat de onbeklemtoonde voornaamwoorden de functie van (direct) object hebben (lijdend, meewerkend voorwerp, et cetera). De vormen je, 't, het en ze kunnen namelijk ook dienen als subject. In die hoedanigheid kunnen ze juist wel gemakkelijk de eerste zinsplaats bezetten.

Andere voornaamwoorden met een functie anders dan die van subject worden wel met regelmaat op de eerste zinsplaats aangetroffen. Achtereenvolgens komen hier de volgende soorten aan bod: persoonlijke voornaamwoorden, aanwijzende voornaamwoorden, wederkerende voornaamwoorden, het wederkerig voornaamwoord, onbepaalde en negatieve woorden. Ten slotte passeren voornaamwoordelijke bijwoorden de revue, evenals enkele bijwoorden en voegwoordelijke bijwoorden.

Objectsvormen van het persoonlijk voornaamwoord komen, indien ze beklemtoonbaar zijn, op de eerste zinsplaats voor. De voorbeelden in (2) illustreren dit:

Het eerste voorbeeld heeft een specifiekere context nodig dan de meer neutrale variant ze |hebben| me/mij kennelijk |gebeld| toen ik al onderweg was. Het zinsaccent op mij in (2a) signaleert een contrast tussen de spreker en de aangesprokene. Zonder accent ligt deze zin niet erg voor de hand, wat suggereert dat het direct object (lijdend voorwerp) op de eerste zinsplaats deel uitmaakt van de informatieve kern van de zin. Daarmee wijkt de woordvolgorde van (2a) af van het links-rechtsprincipe. Iets soortgelijks geldt voor jou in (2b), hem in (2d), haar in (2e) en de meervoudige objectsvormen ons, jullie en hen/hun. Op de eerste zinsplaats lijken deze vormen altijd (enigszins) te worden beklemtoond, overeenkomstig een zeker contrast. Zo is de context waarin (2b) kan worden gebruikt specifieker dan die van een zin als ik |vergeef| 't je/jou (wel) |Ø|.

Ook aanwijzende voornaamwoorden in objectsfunctie kunnen op de eerste zinsplaats staan. De beklemtoonde vormen hem en haar in (2d-e) hebben een alternatief in de vorm van die. Dit aanwijzend voornaamwoord kan beklemtoond worden, maar dat is niet noodzakelijk. Het klemtoonverloop van die |geven| we dus maar een cola |Ø| (2d) kan dus even neutraal zijn als dat van we |geven| 'm/hem/die dus maar een cola |Ø|, met het belangrijkste zinsaccent op cola. Op dezelfde manier kan (2c) gelijkwaardig zijn aan ik |ga| 't/het/dat toevallig morgen |doen| (met het belangrijkste zinsaccent op morgen) en (2f) gelijkwaardig aan ik |vind| ze/die totaal oninteressant |Ø| (met het belangrijkste zinsaccent op totaal). Dit betekent dat een onbeklemtoond aanwijzend voornaamwoord in objectsfunctie op de eerste zinsplaats in overeenstemming met het links-rechtsprincipe is.

Wederkerende voornaamwoorden kunnen alleen op de eerste zinsplaats staan als ze versterkt zijn met -zelf. Net als bij de objectvormen van het persoonlijk voornaamwoord wijst dit op een noodzakelijk zinsaccent: zonder dit achtervoegsel kan een wederkerend voornaamwoord niet worden beklemtoond. De versterkte vormen blijken met name voor te komen bij toevallige verbindingen zoals zich inschenken:

Bij toevallig wederkerende werkworden vervult het wederkerend voornaamwoord de functie van van (in)direct object. Het kan daarbij contrasteren met een ander mogelijk object, waardoor het beklemtoonbaar moet zijn. Verplicht wederkerende werkwoorden zoals zich haasten hebben die optie niet, hoewel ze in informeel taalgebruik soms ook een versterkte vorm van het wederkerend voornaamwoord toelaten (3c). In zo'n geval is beklemtoning niet mogelijk, waardoor het wederkerend voornaamwoord geweerd wordt van de eerste zinsplaats (3d).

Ook het wederkerig voornaamwoord elkaar komt voor op de eerste zinsplaats:

Evenals wederkerende voornaamwoorden moet het wederkerig voornaamwoord op de eerste zinsplaats worden beklemtoond. Dat wijst erop dat het hier wederom om een noodzakelijk zinsaccent gaat. De interpretatie van een wederkerend of wederkerig voornaamwoord op de eerste zinsplaats is altijd contrastief: de referent van het voornaamwoord wordt afgezet tegen een andere referent: de kleintjes in (3a) en elkaars familie in (4).

Onbepaalde voornaamwoorden in de hoedanigheid van object worden op de eerste zinsplaats altijd beklemtoond :

Anders dan neutraal beklemtoonde zinnen als je |moet| iets |eten| voordat je weggaat en ik |zou| wel iemand |willen spreken| kunnen de zinnen in (5) alleen een betekenis hebben waarbij de spreker of schrijver in gedachten heeft wat de aangesprokene moet eten (5a) of waarbij de spreker een specifieke persoon te spreken zou willen krijgen (5b). Met andere woorden, de onbepaalde voornaamwoorden in (5) kunnen alleen specifiek onbepaald zijn. Wanneer deze woorden in het middenstuk staan, is ook een niet-specifiek onbepaalde betekenis mogelijk, waarbij het niet uitmaakt wat de aangesprokene eet of de wie de spreker te spreken krijgt.

De zinnen in (5) zijn ook voorstelbaar in een context waarin de spreker een zeker aantal eetopties of gesprekspartners in gedachten heeft waaruit gekozen moet worden. Eenzelfde betekenis wordt opgeroepen door negatieve voornaamwoorden op de eerste zinsplaats:

Net als onbepaalde voornaamwoorden krijgen negatieve voornaamwoorden op de eerste zinsplaats altijd een zinsaccent. De gegeven voorbeelden zijn alleen mogelijk in een context waarin Emma voorheen een zeker aantal dingen de moeite waard vond (6a), of waarbij de spreker niemand uit een zekere verzameling mensen is tegengekomen. Die betekenis is niet per se aanwezig wanneer een negatief voornaamwoord in het middenstuk staat. In zinnen als Emma |vindt| tegenwoordig niets de moeite waard |Ø| en ik |ben| niemand tegen|gekomen| kan het om niets of niemand in het algmeen gaan. Datzelfde geldt overigens als de eerste zinsplaats bezet wordt door een negatief subject.

Voornaamwoordelijke bijwoorden vertonen hetzelfde gedrag als persoonlijke en aanwijzende voornaamwoorden. De gereduceerde vorm er kan niet op de eerste zinsplaats staan; beklemtoonbare vormen als daar kunnen dat wel:

De voornaamwoordelijke bijwoorden in (7a-b) fungeren als bijwoordelijke bepaling van plaats. De eerste zinsplaats in (7a) bevat dan ook een locatief er. Elders is reeds opgemerkt dat het onbeklemtoonbare er alleen op de eerste zinsplaats kan staan indien het een presentatieve functie heeft, zoals in er |schijnt| ook een broer van 'm |te wonen|. In dat voorbeeld introduceert er het onbepaalde subject een broer van 'm. Tegelijkertijd kan er verwijzen naar een locatie als in Tilburg. De zin is acceptabel omdat de locatieve functie van het voornaamwoordelijk samenvalt met de presentatieve. De beklemtoonbare vorm daar in (7b) kan, net als de aanwijsbare voornaamwoorden die en dat, onbeklemtoond blijven of beklemtoond worden. Alleen in het eerste geval is de informatiestructuur van (7b) gelijkwaardig aan een neutraal beklemtoonde zin als hij |heeft| daar jaren geleden |gestudeerd|. De voorbeelden in (7c-d) laten zien dat hetzelfde effect optreedt als het voornaamwoordelijk bijwoord samen met de bijbehorende adpositie op de eerste zinsplaats staat: dit is onmogelijk met het onbeklemtoonbare er. Hieronder wordt in (9) een uitzondering op deze regel besproken. De mogelijkheid om voornaamwoordelijke bijwoorden te splitsen van hun adpositie wordt (onder andere) besproken in [21.4.1.4] Een deel (of delen) van een zinsdeel op de eerste zinsplaats. Voor het vragende voornaamwoordelijk bijwoord waar is dit beschreven in [21.4.1] De eerste zinsplaats in zinstype 1a (zinnen met een voor-pv).

Aanwijzende bijwoorden als toen, dan en zo verwijzen naar een tijdstip, periode of wijze die duidelijk wordt uit de context of uit de situatie. Ze lijken daarin op aanwijzende voornaamwoorden en voornaamwoordelijke bijwoorden, die naar personen, zaken of locaties verwijzen:

Ook deze bijwoorden kunnen desgewenst onbeklemtoond blijven, waardoor de plaatsing in overeenstemming is met het links-rechtsprincipe. In dat geval is (5a) dus vergelijkbaar met niemand |had| toen nog een mobiele telefoon |Ø| en (5b) met jullie |gaan| straks zo ook weer naar buiten |Ø|.

Samenvattend kan worden gesteld dat persoonlijke voornaamwoorden in de functie van object, evenals wederkerende, wederkerige, onbepaalde en negatieve voornaamwoorden, op de eerste zinsplaats beklemtoond moeten worden. Dit hangt samen met een contrastieve (of specifieke) interpretatie en maakt dat het zinsdeel op de eerste zinsplaats onderdeel is van de informatieve kern van de zin. Hierdoor schendt de zin het links-rechtsprincipe. Aanwijzende voornaamwoorden, volle vormen van het voornaamwoordelijk bijwoord (al dan niet vergezeld door de bijbehorende adpositie) en aanwijzende bijwoorden kunnen op de eerste zinsplaats onbeklemtoond blijven. Alleen in dat geval is hun plaatsing in overeenstemming is met het links-rechtsprincipe. Worden ze beklemtoond, dan geldt hetzelfde als voor de overige voornaamwoorden: door de contrastieve interpretatie maakt het element op de eerste zinsplaats deel uit van de informatieve kern en voldoet de zin dus niet aan het links-rechtsprincipe.

Hoewel onbeklemtoonbare voornaamwoorden en het voornaamwoordelijk bijwoord er in inversiezinnen dus nooit zelfstandig op de eerste zinsplaats staan, komen ze daar wel gemakkelijk voor als ze deel uitmaken van een groter geheel. Dit kan worden gedemonstreerd aan de hand van het persoonlijk en bezittelijk voornaamwoord en het voornaamwoordelijk bijwoord er:

In (9a-b) maken de gereduceerde objectsvorm je en het voornaamwoordelijk bijwoord er deel uit van een bijwoordelijke bepaling van plaats/tijd. In (9c) is het bezittelijk voornaamwoord m'n onderdeel van het subject, en in (9d) zijn de gereduceerde objectsvormen 't en 'm direct en indirect object van een afhankelijke zin. De genoemde zinsdelen op de eerste zinsplaats hebben elk een groepsaccent, wat niet op de onbeklemtoonbare woorden in kwestie kan vallen. Dit groepsaccent kan samenvallen met een zinsaccent, zoals in (9a-b) en (9c), maar dat hoeft niet, zoals in (9c). De functie van adpositieconstituenten is in zulke gevallen overigens beperkt tot bepalingen, zoals in (9a-b). Bij andere zinsdeelfuncties moet het complement van de adpositie altijd kunnen worden beklemtoond:

In (10a) fungeert aan jou als indirect object; daarover in (10c) is een voorzetselobject (voorzetselvoorwerp, zie ook (7c-d)). Aangezien deze zinsdelen geen bepalingen zijn, zijn vormen als je en er uitgesloten als complement van de adpositie.

Het zinsdeel op de eerste zinsplaats in een (mededelende) inversiezin hoeft uiteraard niet voornaamwoordelijk te zijn. In deze sectie worden zinnen besproken met een substantivische nominale constituent op de eerste zinsplaats. Die constituent kan daar zelfstandig staan of samen met een adpositie. In dat laatste geval is de nominale constituent een complement binnen een adpositionele constituent. In de volgende voorbeelden bestaat de nominale constituent uit een eigennaam:

In (11a) heeft Emma de functie van direct object. In die hoedanigheid kan Emma op de eerste zinsplaats onbeklemtoond blijven, conform het links-rechtsprincipe. Wordt Emma wel beklemtoond, dan krijgt (11a) een contrastieve interpretatie, waarbij gesuggereerd wordt dat de spreker iemand anders wel recentelijk gesproken heeft. Dezelfde mogelijkheden gelden voor het oorzakelijk object Karel in (11b) en het indirect object Herman in (11c). Dat laatste zinsdeel kan moeiteloos worden vervangen door een prepositioneel indirect object: aan Herman |vertel| ik zulke dingen altijd meteen |Ø|. Ook in andere zinsdeelfuncties kan een adpositieconstituent met een eigennaam, al dan niet beklemtoond, op de eerste zinsplaats staan. Voorbeelden zijn het voorzetselobject voor Emma in (11d) en de bijwoordelijke bepaling bij Karel in (11e). Bijwoordelijke bepalingen van tijd en maat bestaan soms, evenals de bepaling van gesteldheid, uit een nominale constituent. Het voorbeeld in (11f) laat zien dat zo'n constituent in de vorm van een eigennaam op de eerste zinsplaats kan staan. Hetzelfde geldt voor het naamwoordelijk deel van het gezegde in (11g), dat in het middenstuk altijd een vaste plaats inneemt. Een volgorde als in (11g) is altijd speciaal vergeleken met hij |is| echter nooit Federer |geworden|. Het effect van een naamwoordelijk deel van het gezegde op de eerste zinsplaats is dat een ander zinsdeel in het middenstuk of in de tweede pool prominenter wordt, zoals bijvoorbeeld in Federer |is| hij echter nooit |gewórden|. Voor alle overige besproken zinsdelen geldt dat ze op de eerste zinsplaats dezelfde mogelijkheden hebben als aanwijzende voornaamwoorden (en als het subject).

Ook bepaalde nominale constituenten hebben deze mogelijkheden. Zonder beklemtoning is plaatsing voor de eerste pool conform het links-rechtsprincipe, met beklemtoning wordt dat principe geschonden en is de betekenis contrastief:

Ten slotte sluiten ook categoriale (13) en generieke (14) nominale constituenten zich aan bij de eigennamen en bepaalde constituenten:

Categoriale en generieke constituenten duiden een bekend veronderstelde groep, categorie of soort aan. Als die groep, categorie of soort al geïntroduceerd is, kunnen de nominale constituenten die ze beschrijven in (13) en (14) zonder beklemtoning op de eerste zinsplaats voorkomen. Met beklemtoning maakt de constituent in kwestie deel uit van de informatieve kern en wordt er een contrast gesuggereerd.

Onbepaalde nominale constituenten kunnen alleen op de eerste zinsplaats staan als ze voorzien zijn van een zinsaccent:

Een zin met een onbepaalde nominale constituent op de eerste zinsplaats schendt standaard het links-rechtsprincipe. Dit werd al opgemerkt bij de onbepaalde voornaamwoorden in (5), en uit de voorbeelden in (15) blijkt dat onbepaalde substantivische constituenten inderdaad dezelfde mogelijkheden hebben als onbepaalde voornaamwoorden. De interpretatie is altijd contrastief en de plaats waar het zinsaccent binnen de constituent valt kan verschillende interpretaties opleveren. Zo kan de zin in (15a) betekenen dat de spreker vandaag, in tegenstelling tot andere dagen, een (niet-specifieke) appel wil eten. In een andere context en met andere beklemtoning is de volgende zin denkbaar: één appel |zou| ik vandaag |willen eten|, (en dat is een jonagold). In die zin gaat het om een specifieke appel(soort), die wordt afgezet tegen andere denkbare soorten. Het voorbeeld in (15d) vooronderstelt een bepaalde groep kleinkinderen waaruit een referent gekozen wordt, een mogelijkheid die ook beschikbaar is bij onbepaalde voornaamwoorden.

Die mogelijkheid is zelfs de enige voor negatieve voornaamwoorden, zoals besproken in (6). Ook negatieve substantivische nominale constituenten krijgen op de eerste zinsplaats een interpretatie die het bestaan van een verzameling of groep impliceert:

De voorbeelden in (16a/d-e) veronderstellen een bepaalde verzameling appels, kleinkinderen of goede vrienden. De overige voorbeelden laten zien dat het bijwoord niet met een afhankelijke zin (16b) of een bepaalde constituent (16c/g) kan worden gecombineerd om die vervolgens af te zetten tegen iets anders: alle mooie herinneringen in (16b), een ander in (16c) en een tester in (16g). Zo'n contrastieve betekenis is niet voorhanden bij negatieve voornaamwoorden. De betekenis van geen dag in (16f) is bijzonder in de zin dat het een tijdsduur van minder dan één dag impliceert (zie ook deze opmerking over voornaamwoorden op de eerste zinsplaats als naamwoordelijk deel van het gezegde).

De conclusie is dat allerlei zinsdelen in de vorm van een nominale of adpositionele constituent op de eerste zinsplaats dezelfde eigenschappen vertonen als hun voornaamwoordelijke tegenhangers uit de vorige sectie. Alle varianten kunnen onbeklemtoond op de eerste zinsplaats staan, waardoor hun plaatsing conform het links-rechtsprincipe is. Dit geldt niet voor onbepaalde en negatieve zinsdelen: die worden op de eerste zinsplaats verplicht beklemtoond, waardoor hun plaasting tegen het links-rechtsprincipe ingaat. In dit opzicht gedragen ze zich precies zoals onbepaalde en negatieve voornaamwoorden. Beklemtoning geeft meestal een specifieke, contrastieve betekenis en dat is een betekenis die elk denkbaar zinsdeel op de eerste zinsplaats kan hebben.

Sommige bijwoordelijke bepalingen hebben de opvallende eigenschap dat ze zonder speciale nadruk een kader in ruimte en/of tijd kunnen scheppen waarbinnen het gebeuren van een zin moet worden gesitueerd:

De zinnen in (17b-c) kunnen heel goed als nieuwszin fungeren. Zonder voorafgaande (talige) context kunnen ze bijvoorbeeld het begin van een nieuwsbericht vormen. De bijwoordelijke bepalingen van tijd in (17b) en plaats in (17c) scheppen een kader waarbinnen het aanstaande staatsbezoek aan China als nieuw feit wordt gepresenteerd. Dit soort volgordes kunnen even neutraal zijn als (17a), waarin het subject op de eerste zinsplaats staat. Een ander zinsdeel op de eerste zinsplaats kan niet zonder context: het voorbeeld in (17d) is alleen voorstelbaar in een context waarin China reeds is geïntroduceerd, of waarin sprake is van een tegenstelling tussen dat land en een ander genoemd land. In de volgende sectie worden voorbeelden gegeven van adverbiale constituenten met een kaderscheppende functie.

Ten slotte dient nog te worden vermeld dat nominale en adpositieconstituenten die deel uitmaken van een vaste verbinding minder makkelijk toegang hebben tot de eerste zinsplaats. Dit soort constituenten behoort tot de zogeheten inherente zinsdelen. Enkele voorbeelden zijn:

Nominale constituenten als deel van een vaste verbinding staan alleen op de eerste zinsplaats indien ze beklemtoond worden (18a-b). Een mogelijk relevant verschil tussen (18a) en (18b) is dat kippevel een eigen betekenis heeft, terwijl beslag alleen in combinatie met een werkwoord als leggen betekenis toevoegt. De voorbeelden in (18d-e) laten zien dat beklemtoning van een adpositieconstituent op de eerste plaats niet altijd noodzakelijk is, vooral in formeel taalgebruik. Het werkwoord waarmee de constituent op de eerste zinsplaats een vaste verbinding vormt, staat bovendien bij voorkeur in de eerste pool (18d-f).

De volgende sectie bespreekt zinnen waarbij het element op de eerste zinsplaats adjectivisch, adverbiaal of een losstaande adpositie is. Werkwoordelijke constituenten worden in deze paragraaf buiten beschouwing gelaten, aangezien het gezegde als geheel nooit op de eerste zinsplaats kan staan. Deelparagraaf [21.4.1.4] bespreekt gevallen waarin een deel van het gezegde op de eerste zinsplaats staat. Ook komen daar gevallen aan bod waarin een deel van het gezegde juist samen met een object en/of bepaling de eerste zinsplaats inneemt.

Zinsdelen in de vorm van een adjectivische constituent fungeren als bijwoordelijke bepaling, als bepaling van gesteldheid of als naamwoordelijk deel van het gezegde. In die hoedanigheid kunnen ze op de eerste zinsplaats staan:

Adjectivische constituenten verwijzen niet naar personen of zaken, zoals nominale constituenten. Toch kan een adjectivische constituent onbeklemtoond op de eerste zinsplaats voorkomen, bijvoorbeeld als de eigenschap die de constituent uitdrukt al onderwerp van gesprek is. De context in de zinnen van (17) tonen dit aan. In de meeste gevallen, echter, zal een een dergelijke context bij dit soort zinnen ontbreken en wordt de adjectivische constituent beklemtoond. In dat geval maakt de constituent deel uit van de informatieve kern van de zin.

Zinsdelen in de vorm van een adverbiale constituent fungeren hoofdzakelijk als bijwoordelijke bepaling. Dit kwam eerder aan de orde bij de bespreking van (8) en deze opmerking. Verschillende typen adverbiale constituenten kunnen in die functie op de eerste zinsplaats staan, en wel zonder speciale nadruk. Om te beginnen zijn er de bijwoordelijke bepalingen die een kaderscheppende functie hebben, net als de nominale en adpositionele constituenten in (17):

Het voorbeeld in (20c) laat zien dat een kaderscheppende bijwoordelijke bepaling van tijd ook een frequentie kan aanduiden. Ook bepalingen die een zinsverbindende functie hebben, kunnen de eerste zinsplaats bezetten zonder daarbij het links-rechtsprincipe te schenden. Ten eerste zijn er allerlei 'rangschikkende' elementen die het begin of de voortgang van een opsomming of van een logische uiteenzetting aanduiden, zoals in de volgende voorbeelden:

Als dit soort structurerende elementen benadrukt wordt, is het aannemelijk dat ze een contrastieve interpretatie hebben. Ze kunnen immers worden afgezet tegen de voorgaande of volgende zin. De tweede categorie wordt gevormd door voegwoordelijke bijwoorden. Deze bijwoorden signaleren een verband tussen de zin waarin ze voorkomen en de voorgaande. Ook deze categorie kan zonder speciale nadruk op de eerste zinsplaats staan:

Niet alle voegwoordelijke bijwoorden hebben toegang tot de eerste zinsplaats. Bekende uitzonderingen zijn echter, immers, en bijvoorbeeld:

Dat deze uitzondering niet te wijten is aan de betekenis van de voegwoordelijke bijwoorden in kwestie, blijkt uit een zin als zo |kun| je een warming-up |inlassen|, die nagenoeg synoniem is aan (23e-f). Behalve in het middenstuk (23b/d/f) kunnen de bijwoorden in kwestie meestal ook in de aanloop staan: immers, ik |heb| het zelf |gezien|. Ook zonder nadruk komen op de eerste zinsplaats bijwoordelijke bepalingen van modaliteit voor. Enkele voorbeelden zijn:

Bij neutrale beklemtoning heeft de bepaling van modaliteit meestal bereik over de hele zin. Dat betekent bijvoorbeeld dat wanneer in (24a) het belangrijkste zinsaccent op China ligt, de spreker/schrijver het nieuwsfeit over het staatbezoek aan China waarschijnlijk acht. In dat geval volgt de zin het links-rechtsprincipe. Ligt dat accent op komende zomer, dan kan het staatsbezoek aan China een (bekend) gegeven zijn, waar de zin aan toevoegt dat het waarschijnlijk komende zomer gaat plaatsvinden. Indien waarschijnlijk zelf (ook) een zinsaccent krijgt, dan belicht de spreker/schrijver het feit dat het niet helemaal zeker is dat de inhoud van de zin bewaarheid wordt. Het voorbeeld in (24b) laat zien dat bepalingen van modaliteit niet alleen door adverbiale bepalingen worden uitgedrukt: onder andere adpositieconstituenten kunnen deze functie eveneens vervullen.

Ten slotte kunnen ook negatieve adverbiale constituenten op de eerste zinsplaats voorkomen. Zoals het geval is bij negatieve voornaamwoorden, nominale en adpositieconstituenten, staan negatieve adverbiale constituenten alleen met speciale nadruk aan het begin van de zin:

In tegenstelling tot de voorbeelden in (25a-b) is een zin met niet als enige element op de eerste zinsplaats alleen mogelijk in sterk contrastieve contexten als in (25c). Hetzelfde geldt voor het bijwoord van bevestiging wel (25d).

Vlak voor de tweede pool kan zich in het middenstuk een losstaande adpositie ophouden. Losstaande adposities sluiten wat de plaatsing in het middenstuk aan bij inherente zinsdelen. Eén type losstaande adpositie komt soms op de eerste zinsplaats voor. Het gaat hier om het eerste deel van een scheidbaar samengesteld werkwoord, ook wel partikel genoemd. Nog meer dan bij vaste verbindingen het geval is, neigen taalgebruikers er bij deze partikels naar het bijbehorende werkwoord in de eerste pool te plaatsen, zoals het geval is in (26a/c):

Een partikel op de eerste zinsplaats kan onbeklemtoond blijven, maar ook voorzien zijn van speciale nadruk. Net als bij inherente zinsdelen geldt dat de volgorde bijzonder is vergeleken met die waarbij het partikel in het middenstuk staat. De voorbeelden in (26b/d) illustreren dat een partikel moeilijk op de eerste zinsplaats kan staan indien het bijbehorende werkwoord in de tweede pool staat. In het algemeen geldt dat dit type zin aanvaardbaarder is naarmate het partikel een duidelijk antoniem heeft, zoals voor een antoniem is van tegen. Andere voorbeelden zijn invoeren versus uitvoeren en opgaan versus ondergaan (van zon of maan). Hiermee hangt overigens samen dat naarmate het partikel qua betekenis nauwer met het werkwoord samenhangt, de mogelijkheid om het apart op de eerste zinsplaats te zetten kleiner lijkt te worden. Dit blijkt uit het volgende voorbeeld:

Splitsing van meelopen is in deze zin is onacceptabel omdat meelopen met zoiets als slaafs navolgen betekent, in tegenstelling tot het letterlijke meegaan in (26a-b).

Het partikel in de voorbeelden die tot nu toe gegeven zijn, is terug te voeren op een adpositie. Een scheidbaar deel dat teruggaat op een adjectief of een substantief, zoals in volladen, buitmaken, en kaartspelen, komt niet gauw alleen op de eerste zinsplaats voor. Toch is bijvoorbeeld bij het werkwoord doodgaan wel een zin mogelijk als:

Bij vaststaan is de verbinding vast staat dat (...), tamelijk ingeburgerd:

Belangrijk is hier dat ook deze twee zinnen weer demonstreren dat scheidbaar deel en werkwoord bij voorkeur vlak naast elkaar vooraan in de zin staan.

In [21.4.1.2] Het subject op de eerste zinsplaats is gedemonstreerd dat een afhankelijke zin met de functie van subject op de eerste zinsplaats kan staan. Hetzelfde geldt voor afhankelijke zinnen die andere zinsdeelfuncties vervullen:

Afhankelijke zinnen op de eerste zinsplaats kunnen verschillende vormen aannemen, zoals bijvoorbeeld die van een afhankelijke mededeling (30a-b) of een betrekkelijke bijzin met ingesloten antecedent (30c/e). Net als de meeste andere constituenten kan een afhankelijke zin op de eerste zinsplaats voldoen aan het links-rechtsprincipe of daar juist tegen ingaan. Als (30a) bijvoorbeeld direct volgt op een verwijt over Emma's geringe vermogen lang bij dezelfde werkgever te blijven, zal de afhankelijke zin niet beklemtoond worden. Als Emma verschillende verwijten heeft gekregen, kan de afhankelijke zin juist benadrukt worden vanwege het contrast met die andere verwijten. Bepalingszinnen kunnen, net als adverbiale constituenten, op de eerste zinsplaats een kaderscheppende functie hebben. Dit is met name het geval bij voorwaardelijke bijzinnen als (30f) en tijdszinnen: [nadat hij zijn diploma had gehaald] |kon| Karel zich eindelijk in|schrijven| in het beroepsregister.

Sommige typen afhankelijke zin hebben geen toegang tot de eerste zinsplaats. Deelparagraaf [21.4.1.1] bespreekt afhankelijke zinnen met de functie van voorzetselobject en diverse bijwoordelijke bepalingen. Die zinnen staan ofwel op de laatste zinsplaats, ofwel buiten de eigenlijke zin, in de aanloop, dus nog voor de eerste zinsplaats, of de uitloop, dus achter de laatste zinsplaats.