Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • DBNL
  • Taaladvies.net
  • Wikipedia
  • Google
18.5.1.7 Relatie moeten vs. hoeven met infinitief
Voor het uitdrukken van noodzaak of verplichting is moeten met korte infinitief de meeste gewone constructie, zie (1a). Om diezelfde betekenissen in een negatieve context uit te drukken, zijn er echter twee constructies in het Nederlands mogelijk, namelijk moeten met korte infinitief en hoeven met lange infinitief, zie (1b-1c).
1aJe moet komen.
bJe hoeft niet te komen.
cJe moet niet komen.
Het gebruik van hoeven met lange infinitief in negatieve contexten is uitgesproken Nederlands-Nederlands. Het is ook deel van de verzorgde standaardtaal van veel sprekers van het Belgisch-Nederlands, waar het gebruik als norm is geaccepteerd. Het gebruik van hoeven ontbreekt echter in de regionale varianten van het Belgische Nederlands. Daar wordt moeten met korte infinitief in alle negatieve contexten gebruikt.
De keuze voor moeten of hoeven in een negatieve context is niet willekeurig in het Nederlands-Nederlands. Het verschil zit in een verschillend bereik van de negatie 29.8. Vergelijk zin (2a-2b).
2aJe hoeft niet te komen.
‘Het is niet noodzakelijk dat je komt.’
bJe moet niet komen.
‘Het is noodzakelijk dat je niet komt.’
Zin (2a) laat zien dat niet de betekenis van hoeven met lange infinitief ontkent. Hoeven staat met andere woorden in het bereik van de negatie. In zin (2b) is de rol van niet juist omgedraaid. Hier staat niet in het bereik van moeten.
Als negatief-polaire uitdrukking is hoeven met lange infinitief beperkt tot negatieve contexten. In het hoofdstuk over negatie 29 wordt een algemeen overzicht gegeven van de contexten waarin negatie-polaire uitdrukkingen voorkomen – met heel wat voorbeelden van hoeven. Niet alle negatief-polaire uitdrukkingen komen echter met dezelfde distributie voor. In het geval van hoeven met lange infinitief komt het in het gros van de gevallen samen voor met niet en andere bijwoorden zoals alleen, maar, slechts, enkel.
3aHij hoefde zich niet meer te schamen.
CGN
bNu ook de Amerikaanse kartel-autoriteiten hun goedkeuring hebben gegeven, hoeven alleen nog de aandeelhouders van KLM akkoord te gaan.
cDie hoeft maar even te corrigeren om de bal onder controle te krijgen.
CGN
dWe hoeven enkel op te staan om naar het toilet te gaan
Lassy
Literatuur
Klooster 1978, 1984, Seuren 1979, Schermer-Vermeer 1981, Zwarts 1981, Van der Wouden 1996, Diepeveen et al. 2006, Hoeksema 2013
Verder lezen
Literatuur
    Interessante links
    ANS
    Taaladvies
    Dagenta
    Taalportaal
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    3.0 Evie Coussé juli 2022
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997 18.5.4.4.III.C,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/04/04/03/03/body.html;
    1.0 G. Geerts, Walter Haeseryn, J.J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1984 8.6.3.5.II.A
    Interessante links