18.5.1.7 Relatie moeten vs.
hoeven met infinitief
Voor het uitdrukken van noodzaak of verplichting is
moeten met korte infinitief de
meeste gewone constructie, zie (1a). Om diezelfde betekenissen in een negatieve
context uit te drukken, zijn er echter twee constructies in het Nederlands
mogelijk, namelijk moeten met korte
infinitief en hoeven met lange
infinitief, zie (1b-1c).
Het gebruik van hoeven met lange infinitief in
negatieve contexten is uitgesproken Nederlands-Nederlands.
Het is ook deel van de verzorgde standaardtaal van veel
sprekers van het Belgisch-Nederlands, waar het gebruik als
norm is geaccepteerd. Het gebruik van
hoeven
ontbreekt echter in de regionale varianten van het Belgische
Nederlands. Daar wordt
moeten
met korte infinitief in alle negatieve contexten
gebruikt.
De keuze voor moeten of
hoeven
in een negatieve context is niet willekeurig in het
Nederlands-Nederlands. Het verschil zit in een verschillend
bereik van de negatie 29.8. Vergelijk zin
(2a-2b).
Zin (2a) laat zien dat niet de betekenis van
hoeven met lange infinitief
ontkent. Hoeven staat met andere
woorden in het bereik van de negatie. In zin (2b) is de rol van
niet juist omgedraaid. Hier
staat niet in het bereik
van moeten.
Als negatief-polaire uitdrukking is hoeven met lange
infinitief beperkt tot negatieve contexten. In het hoofdstuk over negatie 29
wordt een algemeen overzicht gegeven van de contexten waarin negatie-polaire
uitdrukkingen voorkomen – met heel wat voorbeelden van
hoeven. Niet alle
negatief-polaire uitdrukkingen komen echter met dezelfde distributie voor. In
het geval van hoeven met lange
infinitief komt het in het gros van de gevallen samen voor met
niet en andere bijwoorden
zoals alleen, maar, slechts, enkel.
Literatuur
Klooster 1978, 1984, Seuren 1979, Schermer-Vermeer 1981, Zwarts 1981, Van der Wouden 1996,
Diepeveen et al. 2006, Hoeksema 2013
Verder lezen
Literatuur
Interessante links
ANS
Taaladvies
Dagenta
Taalportaal
Versiegeschiedenis
| versie | redacteur(en) | datum | opmerkingen |
| 3.0 | Evie Coussé | juli 2022 | |
| 2.1 | januari 2019 | Automatische conversie van ANS 2.0 | |
| 2.0 | W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn | 1997 | 18.5.4.4.III.C,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/04/04/03/03/body.html; |
| 1.0 | G. Geerts, Walter Haeseryn, J.J. de Rooij, M.C. van den Toorn | 1984 | 8.6.3.5.II.A |
