ANS | 18.3.2.1 Overzicht van de werkwoordsconstructies (tabel)

18.3.2.1 Overzicht van de werkwoordsconstructies (tabel)

[FL onderstaande QI komt uit 18.3.2]

In de vorige paragrafen hebben we een aantal kenmerken besproken die het mogelijk maken om werkwoordconstructies onderling te differentiëren op basis van hun vorm, betekenis en gebruik. Op basis van die kenmerken samen kunnen we nu alle werkwoordconstructies die aan bod komen in dit hoofdstuk opdelen in verschillende constructionele families. Hierbij geldt dat constructies binnen eenzelfde constructionele familie grote gelijkenissen vertonen op het vlak van hun vorm en betekenis.

We zetten de kenmerken van werkwoordconstructies binnen eenzelfde constructionele familie op een rijtje in een overzichtelijke tabel.

We vullen die tabel ook aan met frequentiegegevens voor alle constructies op basis van een corpus van bijna twee miljoen woorden geschreven en gesproken taal. Op die manier krijgen we een indruk van de relatieve frequentie van werkwoordconstructies in authentiek taalgebruik.

De frequentiegegevens zijn gebaseerd op de dataset van Coussé & Bouma (2022), een corpusstudie van werkwoordconstructies in het syntactisch geannoteerde deel van het Corpus Gesproken Nederland en het Lassy Klein-corpus. De cijfers in de tabellen geven de frequentie van tweeledige en drieledige werkwoordgroepen samen, zoals gerapporteerd in Tabellen 6 tot en met 17 van het artikel. Frequentiegegevens van constructies die niet aan bod komen in het artikel zijn rechtstreeks uit de dataset gehaald. In de lopende tekst verwijzen we naar de frequenties uit de tabel door middel van de labels ‘erg frequent’ (meer dan 1000), ‘frequent’ (100-1000), ‘vrij frequent’ (10-100), ‘vrij infrequent’ (1-10) en ‘infrequent’ (0).

De tabel vormt op die manier een introductie tot én een samenvatting van de meer gedetailleerde bespreking van werkwoordconstructies in de paragrafen 18.4 tot en met 18.6. We verwijzen daarom naar deze paragrafen voor voorbeelden en meer uitleg.

Verder lezen

[FL '(lange) infinitief' (bij 'proberen' en 'beginnen') is m.i. geen juiste weergave, want het gaat om 'lange/korte infinitiet.]

Tabel 1. Alle werkwoordsconstructies op een rij.

Werkwoord	Selecteert	Groepsvorming	IPP	Onderwerp hoofdww.	TAME	Freq.	Voorbeeld
hebben	deelwoord	verplicht	n.v.t.	subjectgeoriënteerd	tijd/aspect	10.771
zijn	deelwoord	verplicht	n.v.t.	subjectgeoriënteerd	tijd/aspect	4.796
worden	deelwoord	verplicht	n.v.t.	passief	geen	11.376
zijn	deelwoord	verplicht	n.v.t.	passief	geen	4.559
krijgen	deelwoord	verplicht	n.v.t.	passief	geen	87
staan	deelwoord	verplicht	n.v.t.	onzeker	aspect	74
zitten	deelwoord	verplicht	n.v.t.	onzeker	aspect	38
liggen	deelwoord	verplicht	n.v.t.	onzeker	aspect	26
kunnen	korte infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	modaal	8.195
moeten	korte infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	mod./ev.	6.943
zullen	korte infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	mod./tijd	6.412
willen	korte infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	modaal	2.613
mogen	korte infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	modaal	1.351
hoeven	(lange) infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	modaal	312
weten	(lange) infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	modaal	148
durven	(lange) infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	geen	85
behoeven	(lange) infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	modaal	4
dienen	lange infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	modaal	173
zien	lange infinitief	verplicht	Geen v.t.	subjectgeoriënteerd	modaal	16
horen	lange infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	modaal	12
behoren	lange infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	modaal	7
vermogen	lange infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	modaal	0
moeten	Deelwoord	onzeker	n.v.t.	passief	modaal	8
dienen	Deelwoord	onzeker	n.v.t.	passief	modaal	3
mogen	Deelwoord	onzeker	n.v.t.	passief	modaal	2
hoeven	Deelwoord	onzeker	n.v.t.	passief	modaal	1
blijken	lange infinitief	verplicht	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	evidentieel	223
lijken	lange infinitief	verplicht	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	evidentieel	171
dreigen	lange infinitief	verplicht	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	evidentieel	63
schijnen	lange infinitief	verplicht	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	evidentieel	48
heten	lange infinitief	verplicht	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	evidentieel	4
plegen	lange infinitief	verplicht	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	aspect	4
beloven	lange infinitief	verplicht	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	evidentieel	1
dunken	lange infinitief	onzeker	onzeker	subjectgeoriënteerd	evidentieel	0
toeschijnen	lange infinitief	onzeker	onzeker	subjectgeoriënteerd	evidentieel	0
voorkomen	lange infinitief	onzeker	onzeker	subjectgeoriënteerd	evidentieel	0
lijken	deelwoord	onzeker	n.v.t.	subjectgeoriënteerd	evidentieel	24
blijken	deelwoord	onzeker	n.v.t.	subjectgeoriënteerd	evidentieel	4
schijnen	deelwoord	onzeker	n.v.t.	subjectgeoriënteerd	evidentieel	0
gaan	korte infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	asp./tijd	3.330
blijven	korte infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	aspect	488
komen	korte infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	aspect	269
zijn	korte infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	aspect	16
zitten	(lange) infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	aspect	348
staan	(lange) infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	aspect	118
liggen	(lange) infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	aspect	29
lopen	(lange) infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	aspect	27
hangen	lange infinitief	verplicht	onzeker	subjectgeoriënteerd	aspect	0
komen	lange infinitief	verplicht	verplicht	subjectgeoriënteerd	aspect	94
komen	deelwoord	verplicht	n.v.t.	subjectgeoriënteerd	aspect	21
laten	korte infinitief	verplicht	verplicht	objectgeoriënteerd	geen	943
doen	korte infinitief	verplicht	verplicht	objectgeoriënteerd	geen	133
zien	korte infinitief	verplicht	verplicht	objectgeoriënteerd	geen	318
horen	korte infinitief	verplicht	verplicht	objectgeoriënteerd	geen	63
voelen	korte infinitief	verplicht	verplicht	onzeker	geen	14
kijken	korte infinitief	onzeker	onzeker	objectgeoriënteerd	geen	3
voelen	deelwoord	verplicht	n.v.t.	onzeker	geen	21
zien	deelwoord	verplicht	n.v.t.	onzeker	geen	16
horen	deelwoord	verplicht	n.v.t.	onzeker	geen	1
hebben	korte infinitief	verplicht	Geen v.t.	objectgeoriënteerd	geen	199
vinden	korte infinitief	verplicht	Geen v.t.	objectgeoriënteerd	geen	29
krijgen	korte infinitief	onzeker	onzeker	objectgeoriënteerd	geen	0
weten	korte infinitief	verplicht	onzeker	objectgeoriënteerd	geen	0
weten	lange infinitief	verplicht	onzeker	objectgeoriënteerd	geen	0
leren	korte infinitief	verplicht	verplicht	subj./obj.	geen	69
helpen	korte infinitief	verplicht	verplicht	subj./obj.	geen	12
zijn	lange infinitief	verplicht	geen IPP	passief	modaal	618
hebben	lange infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	modaal	182
vallen	lange infinitief	verplicht	geen v.t.	Passief	modaal	86
krijgen	lange infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	geen	70
staan	lange infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	aspect	17
geven	lange infinitief	verplicht	geen IPP	objectgeoriënteerd	geen	6
achten	lange infinitief	onzeker	onzeker	subjectgeoriënteerd	modaal	0
hangen	lange infinitief	verplicht	geen IPP	objectgeoriënteerd	aspect	0
leggen	lange infinitief	verplicht	geen IPP	objectgeoriënteerd	aspect	0
vinden	lange infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	modaal	0
zetten	lange infinitief	verplicht	geen IPP	objectgeoriënteerd	aspect	0
proberen	(lange) infinitief	Optioneel	Optioneel	subjectgeoriënteerd	geen	(456)
beginnen	(lange) infinitief	Optioneel	Optioneel	subjectgeoriënteerd	aspect	(297)
weigeren	lange infinitief	Optioneel	Optioneel	subjectgeoriënteerd	geen	(70)
wensen	lange infinitief	Optioneel	Optioneel	subjectgeoriënteerd	geen	(42)
trachten	lange infinitief	Optioneel	Optioneel	subjectgeoriënteerd	geen	(41)
vergeten	lange infinitief	Optioneel	Optioneel	subjectgeoriënteerd	geen	(18)
menen	lange infinitief	Optioneel	Optioneel	subjectgeoriënteerd	geen	(16)
pogen	lange infinitief	Optioneel	Optioneel	subjectgeoriënteerd	geen	(7)
wagen	lange infinitief	Optioneel	Optioneel	subjectgeoriënteerd	geen	(2)
zoeken	lange infinitief	verplicht	onzeker	subjectgeoriënteerd	geen	(1)
besluiten	lange infinitief	optioneel	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	geen	(100)
hopen	lange infinitief	optioneel	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	geen	(64)
zeggen	lange infinitief	optioneel	geen v.t.	Subject-/objectgeoriënteerd	geen	(63)
denken	lange infinitief	optioneel	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	geen	(42)
beweren	lange infinitief	optioneel	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	geen	(10)
vrezen	lange infinitief	optioneel	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	geen	(3)
geloven	lange infinitief	optioneel	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	geen	(1)
eisen	lange infinitief	optioneel	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	geen	0
hopen	lange infinitief	optioneel	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	geen	0
verlangen	lange infinitief	optioneel	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	geen	0
verzuimen	lange infinitief	optioneel	geen v.t.	subjectgeoriënteerd	geen	0
gaan	aan het infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	aspect	-
geraken	aan het infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	aspect	-
raken	aan het infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	aspect	-
slaan	aan het infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	aspect	-
brengen	aan het infinitief	verplicht	geen IPP	objectgeoriënteerd	aspect	-
krijgen	aan het infinitief	verplicht	geen IPP	objectgeoriënteerd	aspect	-
maken	aan het infinitief	verplicht	geen IPP	objectgeoriënteerd	aspect	-
zetten	aan het infinitief	verplicht	geen IPP	objectgeoriënteerd	aspect	-
hebben	aan het infinitief	verplicht	geen IPP	objectgeoriënteerd	aspect	-
zijn	aan het infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	aspect	-
blijken	aan het infinitief	onzeker	onzeker	subjectgeoriënteerd	aspect	-
lijken	aan het infinitief	onzeker	onzeker	subjectgeoriënteerd	aspect	-
schijnen	aan het infinitief	onzeker	onzeker	subjectgeoriënteerd	aspect	-
blijven	aan het infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	aspect	-
houden	aan het infinitief	verplicht	onzeker	objectgeoriënteerd	aspect	-
horen	aan het infinitief	verplicht	onzeker	objectgeoriënteerd	geen	-
zien	aan het infinitief	verplicht	onzeker	objectgeoriënteerd	geen	-
vinden	aan het infinitief	verplicht	onzeker	objectgeoriënteerd	geen	-
gaan	uit infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	geen	-
zijn	uit infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	geen	-
kunnen	uit infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	modaal	-
moeten	uit infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	modaal	-
willen	uit infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	modaal	-
zullen	uit infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	modaal	-
liggen	op infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	aspect	-
staan	op infinitief	verplicht	geen IPP	subjectgeoriënteerd	aspect	-

Gebruikte tekens in de tabel:

Groepsvorming:
- verplicht: +
- optioneel: +/-
- onzeker: ?
IPP:
- verplicht: +
- geen: -
- optioneel: +/-
- n.v.t, geen v.t.: n.v.t.
- onzeker: ?
- Onderwerp hoofdwerkwoord:
  - subjectgeoriënteerd: S
  - objectgeoriënteerd: O
  - sub/obj: S/O
  - onzeker: ?
  - passief: passief

Tabel 2. Alle werkwoordsconstructies op een rij, licht aangepast.

Werkwoord	Selecteert	Groepsvorming?	IPP?	Onderwerp hoofdww.	TAME	Freq.	Voorbeeld
hebben	deelw.	+	n.v.t.	S	T, A	10771
zijn	deelw.	+	n.v.t.	S	T, A	4796
worden	deelw.	+	n.v.t.	passief	-	11376
zijn	deelw.	+	n.v.t.	passief	-	4559
krijgen	deelw.	+	n.v.t.	passief	-	87
staan	deelw.	+	n.v.t.	?	A	74
zitten	deelw.	+	n.v.t.	?	A	38
liggen	deelw.	+	n.v.t.	?	A	26
kunnen	korte inf.	+	+	S	M	8195
moeten	korte inf.	+	+	S	M, E	6943
zullen	korte inf.	+	+	S	T, M	6412
willen	korte inf.	+	+	S	M	2613
mogen	korte inf.	+	+	S	M	1351
hoeven	(lange) inf.	+	+	S	M	312
weten	(lange) inf.	+	+	S	M	148
durven	(lange) inf.	+	+	S	-	85
behoeven	(lange) inf.	+	+	S	M	4
dienen	lange inf.	+	+	S	M	173
zien	lange inf.	+	n.v.t.	S	M	16
horen	lange inf.	+	+	S	M	12
behoren	lange inf.	+	+	S	M	7
vermogen	lange inf.	+	+	S	M	0
moeten	deelw.	?	n.v.t.	passief	M	8
dienen	deelw.	?	n.v.t.	passief	M	3
mogen	deelw.	?	n.v.t.	passief	M	2
hoeven	deelw.	?	n.v.t.	passief	M	1
blijken	lange inf.	+	n.v.t.	S	E	223
lijken	lange inf.	+	n.v.t.	S	E	171
dreigen	lange inf.	+	n.v.t.	S	E	63
schijnen	lange inf.	+	n.v.t.	S	E	48
heten	lange inf.	+	n.v.t.	S	E	4
plegen	lange inf.	+	n.v.t.	S	A	4
beloven	lange inf.	+	n.v.t.	S	E	1
dunken	lange inf.	?	?	S	E	0
toeschijnen	lange inf.	?	?	S	E	0
voorkomen	lange inf.	?	?	S	E	0
lijken	deelw.	?	n.v.t.	S	E	24
blijken	deelw.	?	n.v.t.	S	E	4
schijnen	deelw.	?	n.v.t.	S	E	0
gaan	korte inf.	+	+	S	T, A	3330
blijven	korte inf.	+	+	S	A	488
komen	korte inf.	+	+	S	A	269
zijn	korte inf.	+	+	S	A	16
zitten	(lange) inf.	+	+	S	A	348
staan	(lange) inf.	+	+	S	A	118
liggen	(lange) inf.	+	+	S	A	29
lopen	(lange) inf.	+	+	S	A	27
hangen	lange inf.	+	?	S	A	0
komen	lange inf.	+	+	S	A	94
komen	deelw.	+	n.v.t.	S	A	21
laten	korte inf.	+	+	O	-	943
doen	korte inf.	+	+	O	-	133
zien	korte inf.	+	+	O	-	318
horen	korte inf.	+	+	O	-	63
voelen	korte inf.	+	+	?	-	14
kijken	korte inf.	?	?	O	-	3
voelen	deelw.	+	n.v.t.	?	-	21
zien	deelw.	+	n.v.t.	?	-	16
horen	deelw.	+	n.v.t.	?	-	1
hebben	korte inf.	+	n.v.t.	O	-	199
vinden	korte inf.	+	n.v.t.	O	-	29
krijgen	korte inf.	?	?	O	-	0
weten	korte inf.	+	?	O	-	0
weten	lange inf.	+	?	O	-	0
leren	korte inf.	+	+	S/O	-	69
helpen	korte inf.	+	+	S/O	-	12
zijn	lange inf.	+	-	passief	M	618
hebben	lange inf.	+	-	S	M	182
vallen	lange inf.	+	n.v.t.	passief	M	86
krijgen	lange inf.	+	-	S	-	70
staan	lange inf.	+	-	S	A	17
geven	lange inf.	+	-	O	-	6
achten	lange inf.	?	?	S	M	0
hangen	lange inf.	+	-	O	A	0
leggen	lange inf.	+	-	O	A	0
vinden	lange inf.	+	-	S	M	0
zetten	lange inf.	+	-	O	A	0
proberen	(lange) inf.	+/-	+/-	S	-	(456)
beginnen	(lange) inf.	+/-	+/-	S	A	(297)
weigeren	lange inf.	+/-	+/-	S	-	(70)
wensen	lange inf.	+/-	+/-	S	-	(42)
trachten	lange inf.	+/-	+/-	S	-	(41)
vergeten	lange inf.	+/-	+/-	S	-	(18)
menen	lange inf.	+/-	+/-	S	-	(16)
pogen	lange inf.	+/-	+/-	S	-	(7)
wagen	lange inf.	+/-	+/-	S	-	(2)
zoeken	lange inf.	+	?	S	-	(1)
besluiten	lange inf.	+/-	n.v.t.	S	-	(100)
hopen	lange inf.	+/-	n.v.t.	S	-	(64)
zeggen	lange inf.	+/-	n.v.t.	S/O	-	(63)
denken	lange inf.	+/-	n.v.t.	S	-	(42)
beweren	lange inf.	+/-	n.v.t.	S	-	(10)
vrezen	lange inf.	+/-	n.v.t.	S	-	(3)
geloven	lange inf.	+/-	n.v.t.	S	-	(1)
eisen	lange inf.	+/-	n.v.t.	S	-	0
hopen	lange inf.	+/-	n.v.t.	S	-	0
verlangen	lange inf.	+/-	n.v.t.	S	-	0
verzuimen	lange inf.	+/-	n.v.t.	S	-	0
gaan	aan het + inf.	+	-	S	A	-
geraken	aan het + inf.	+	-	S	A	-
raken	aan het + inf.	+	-	S	A	-
slaan	aan het + inf.	+	-	S	A	-
brengen	aan het + inf.	+	-	O	A	-
krijgen	aan het + inf.	+	-	O	A	-
maken	aan het + inf.	+	-	O	A	-
zetten	aan het + inf.	+	-	O	A	-
hebben	aan het + inf.	+	-	O	A	-
zijn	aan het + inf.	+	-	S	A	-
blijken	aan het + inf.	?	?	S	A	-
lijken	aan het + inf.	?	?	S	A	-
schijnen	aan het + inf.	?	?	S	A	-
blijven	aan het + inf.	+	-	S	A	-
houden	aan het + inf.	+	?	O	A	-
horen	aan het + inf.	+	?	O	-	-
zien	aan het + inf.	+	?	O	-	-
vinden	aan het + inf.	+	?	O	-	-
gaan	uit + inf.	+	-	S	-	-
zijn	uit + inf.	+	-	S	-	-
kunnen	uit + inf.	+	-	S	M	-
moeten	uit + inf.	+	-	S	M	-
willen	uit + inf.	+	-	S	M	-
zullen	uit + inf.	+	-	S	M	-
liggen	op + inf	+	-	S	A	-
staan	op + inf	+	-	S	A	-

ANS

Taaladvies

Dagenta

Taalportaal

versie	redacteur(en)	datum	opmerkingen
3.0

Woordenboeken

Corpora en lexica

Overige bronnen