Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • DBNL
  • Taaladvies.net
  • Wikipedia
  • Google
18.3.1.1 Groepsvormend en niet-groepsvormend gebruik
Een kenmerkende eigenschap van werkwoordgroepen is dat het groepsvormend werkwoord samen met zijn aanvulling een ondoordringbare reeks vormt in de werkwoordelijke eindgroep. De werkwoorden vertonen met andere woorden groepsvorming. Alle werkwoordconstructies die in dit hoofdstuk besproken worden, voldoen aan het kenmerk van groepsvorming. Werkwoordconstructies verschillen echter onderling in de mate waarin ze groepsvormend gebruikt worden. We maken een onderscheid tussen:
  • verplicht groepsvormende constructies
  • niet-verplicht groepsvormende constructies
Verplicht groepsvormende constructies
De meeste werkwoordconstructies in dit hoofdstuk vormen steeds een werkwoordelijke eindgroep wanneer de voorwaarden daarvoor voldaan zijn (18.2.2). We noemen ze daarom verplicht groepsvormend. Zinnen (1a-1c) illustreren hoe drie constructies met een korte infinitief als aanvulling in de werkwoordelijke eindgroep terecht komen. We grenzen de werkwoordelijke eindgroep in de voorbeeldzinnen af door middel van verticale strepen.
1aDie indruk krijg ik als ik mensen daarover |hoor praten|.
CGN fn000081
bDe Gazet van Antwerpen heeft zijn editie van vandaag helemaal door de beroemdste Belgische reporter |laten illustreren|.
Lassy WS-U-E-A-0000000009
cKan mijn dochter op haar zestiende verjaardag deeltijds |gaan leren|?
Lassy WR-P-P-C-0000000062
Niet-verplicht groepsvormende constructies
Sommige werkwoordconstructies vormen niet steeds een werkwoordelijke eindgroep, ook al zijn daarvoor de voorwaarden vervuld (18.2.2). We noemen dergelijke werkwoordconstructies niet-verplicht groepsvormend. Het gaat onder andere om constructies met de werkwoorden proberen, trachten en pogen (18.5.7.1), beginnen (18.5.7.2), en menen, vergeten, wagen, weigeren, wensen en beogen (18.5.7.3). Onderstaande zinnen illustreren hoe enkele werkwoordconstructies de ene keer wel een werkwoordelijke eindgroep vormen in de bijzin (2a-2b) en de andere keer niet (2c-2d). We zeggen dat de constructies in (2a-2b) groepsvormend gebruikt zijn en in (2c-2d) niet-groepsvormend gebruikt zijn.
2aNu is 't Frank De Boer die een hoogstandje |probeert te doen| richting Bergkamp.
CGN
bDe auteur weigert te spreken over zaken waarvan ze geen verstand |zegt te hebben|.
OpenSoNaR
cDat betekent dat men met man en macht probeert op 't politieke front het beeld wat recht te zetten.
CGN
dABN Amro is de eerste grote onderneming die nu openlijk zegt dat doel na te streven.
Literatuur
Verder lezen
Literatuur
    Interessante links
    ANS
    Taaladvies
    Dagenta
    Taalportaal
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    3.0 Evie Coussé juli 2022
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997 18.5.1.2,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/01/02/body.html;
    1.0 G. Geerts, Walter Haeseryn, J.J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1984 8.6.1
    Interessante links