Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • DBNL
  • Taaladvies.net
  • Wikipedia
  • Google
18.6 Werkwoordconstructies met voorzetselinfinitief
In deze paragraaf bespreken we een groot aantal werkwoordconstructies waarbij de infinitief voorafgegaan wordt door een voorzetsel, een zogenaamde voorzetselinfinitief. Binnen de groep van werkwoordconstructies met een voorzetselinfinitief onderscheiden we drie constructionele families.
We gaan om te beginnen in op werkwoordconstructies met aan het infinitief (18.6.1). Dergelijke constructies drukken doorgaans aspectualiteit uit. Onderstaande zinnen geven een eerste indruk van dit type werkwoordconstructies.
Werkwoordconstructies met voorzetselinfinitief maken geen deel uit van de dataset van Coussé & Bouma (2022). De voorbeelden komen daarom uit OpenSonar.
1Werkwoordconstructies met aan het infinitief
aDe passagiers voor Ghana zijn aan het inchecken.
bVanaf het moment dat er muziek weerklinkt, slaan de Dominicanen aan het dansen.
cMet mijn priemende blikken maak ik de mensen aan het schrikken.
Daarnaast onderscheiden we werkwoordconstructies met uit infinitief (18.6.2). Deze constructies drukken uit dat het onderwerp zich verwijdert van zijn of haar normale verblijfplaats om te doen wat door de infinitief wordt uitgedrukt.
2Werkwoordconstructies met uit infinitief
aVoor dit boek werd ze verliefd en ging met hem uit fietsen langs de kusten van haar eigen Engeland.
bMevrouw Magritte is met een vriendin uit winkelen.
Ten slotte gaan we dieper in op werkwoordconstructies met op infinitief (18.6.3). Deze constructies drukken uit dat de handeling in de infinitief op het punt staat te gebeuren (prosepectief aspect).
3Werkwoordconstructies met op infinitief
aOm een onbekende reden lag zijn kerngezonde zoon plots op sterven.
bHij had het gevoel dat zijn hoofd op barsten stond.
De werkwoordconstructies met voorzetselinfinitief hebben met elkaar gemeen dat ze verplicht groepsvormend zijn en dat ze niet gevoelig zijn voor het IPP-effect. Het groepsvormende werkwoordwoord (in het vet gemarkeerd) verschijnt dus als een voltooid deelwoord in de plaats van een vervangende infinitief.
4aDoor de vogelpest is het bedrijf alsnog |aan het wankelen geraakt|.
bTwee broertjes van zeven en van elf die even |uit fietsen waren gegaan|, zijn zondag betrokken geraakt bij een ongeval.
cHet kartel heeft lang zelfs |op springen gestaan|.
Literatuur
    Interessante links
    ANS
    Taaladvies
    Dagenta
    Taalportaal
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    3.0 Evie Coussé juli 2022
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997 hoofdstuk 18,/data/archief/ans2/e-ans/18/body.html;
    Interessante links