18.9.3 Elementen tussen aan het en infinitief
In werkwoordconstructies met aan het infinitief kan
in beperkte mate een niet-werkwoordelijk element tussen aan
het en de infinitief geplaatst worden. Het soort
elementen dat tussen aan het en de
infinitief kan staan, komt overeen met de elementen die de werkwoordelijke
eindgroep kunnen doorbreken. In beide gevallen hebben we te maken met één enkel
woord dat een hechte semantische band met het hoofdwerkwoord onderhoudt.
Onderstaande zinnen illustreren doorbreking door een predicatief adjectief (1a),
een bijwoord van richting (1b) en een substantief (1c).
Substantieven kunnen enkel tussen aan het en een
infinitief geplaats worden als ze aan bepaalde voorwaarden voldoen. Om te
beginnen moet het substantief lijdend voorwerp zijn bij de infinitief. Lijdend
voorwerp en infinitief moeten bovendien een zekere semantische eenheid vormen.
Het is echter niet precies te omschrijven wanneer er van een dergelijke eenheid
sprake is. In het algemeen geldt dat plaatsing van een voorwerp
tussen aan het en de
infinitief niet goed mogelijk is bij minder gebruikelijke of minder voor de hand
liggende combinaties. Verder moet het voorwerp een naamwoordelijke constituent
zijn die niet bepaald is; formeel gaat het om een substantivische constituent
die uit slechts één woord bestaat (dus geen determinator of een voorbepaling bij
zich heeft) en een soortnaam is (bijv. een stofnaam, een abstract substantief of
een meervoudige voorwerpsnaam).
In de praktijk komt deze mogelijkheid vooral voor bij de progressieve constructie
zijn met
aan het infinitief.
In OpenSonar geeft een zoekopdracht naar aan
het + substantief + infinitief + één van de
groepsvormende werkwoord die combineren met aan
het infinitief (zie Tabel 1 in 18.6) een
tiental relevante treffers bij het groepsvormend werkwoord
zijn, waaronder (2c)
en (2d), en twee relevante treffers bij
slaan, waaronder
(2f).
Literatuur
Haeseryn 1977, Smits 1987, Booij 2010
Verder lezen
Literatuur
Interessante links
ANS
Taaladvies
Dagenta
Taalportaal
Versiegeschiedenis
| versie | redacteur(en) | datum | opmerkingen |
| 3.0 | Evie Coussé | juli 2022 | |
| 2.1 | januari 2019 | Automatische conversie van ANS 2.0 | |
| 2.0 | W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn | 1997 | 20.6,/data/archief/ans2/e-ans/20/06/body.html; |
