Een van de bijzondere grammaticaal verschijnselen die zich in de werkwoordelijke eindgroep kunnen voordoen, is de vervangende infinitief (infinitivus-pro-participio). Dit verschijnsel treedt alleen op in werkwoordgroepen met een hulpwerkwoord van voltooidheid, namelijk hebben of zijn. Die hulpwerkwoorden selecteren normaal gesproken een voltooid deelwoord, zoals teruggegeven in (1a) of aangekomen in (1b):

Maar in werkwoordgroepen zoals in (2a) en (3a) staat er een infinitief waar we misschien een voltooid deelwoord zouden verwachten. Het voltooid deelwoord is daar niet mogelijk, zie (2b) en (3b). Het werkwoord waar het om gaat is vetgedrukt:

Deze voorbeelden illustreren onder welke voorwaarden de vervangende infinitief op kan treden:

De vetgemarkeerde werkwoorden moeten en blijven verschijnen in de voorbeelden niet als een voltooid deelwoord, zoals we misschien zouden verwachten na een hulpwerkwoord van voltooidheid, maar als infinitief. Die afwijkende vorm van het groepsvormend werkwoord noemen we een vervangende infinitief of infinitivus-pro-participio (kortweg IPP).

Het IPP-effect zorgt ervoor dat het groepsvormend werkwoord met zijn infinitief samen als een reeks van twee infinitieven verschijnen. In (1a-1b) hebben we te maken met de reeks moeten inleveren en blijven opnemen respectievelijk. Men spreekt daarom ook van de dubbele-infinitiefconstructie. Die reeks infinitieven is bovendien ook steeds deel van de werkwoordelijke eindgroep. In (1a) vormen moeten inleveren als niet-vervoegde werkwoorden een eindgroep in de hoofdzin, terwijl blijven opnemen in (1b) samen met het vervoegde hulpwerkwoord een eindgroep in de bijzin vormen. Het feit dat het IPP-effect alleen voorkomt in werkwoordelijke eindgroepen zorgt ervoor dat het fenomeen kan dienen als bijkomende indicator van groepsvorming.

Het IPP-effect treedt slechts op wanneer de werkwoordgroep in het bereik van een hulpwerkwoord van voltooidheid aan de volgende specifieke voorwaarden voldoet:

In wat volgt zullen we dieper ingaan op de voorwaarden voor het IPP-effect. Niet alle groepsvormende werkwoorden zijn even gevoelig voor het IPP-effect, zie hiervoor paragraaf 18.3.1.2.