Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • DBNL
  • Taaladvies.net
  • Wikipedia
  • Google
18.6.1 Werkwoordconstructies met aan het infinitief
Een vrij groot aantal werkwoorden kan gecombineerd worden met aan het gevolgd door een korte infinitief. De meest frequente combinatie is die met zijn en aan het infinitief. Onderstaande zinnen geven een eerste indruk van dit type werkwoordconstructies.
Werkwoordconstructies met aan het infinitief maken geen deel uit van de dataset van Coussé & Bouma (2022). De voorbeelden komen daarom uit OpenSonar.
1aVanaf het moment dat er muziek weerklinkt, slaan de Dominicanen aan het dansen.
bMet mijn priemende blikken maak ik de mensen aan het schrikken.
cDe passagiers voor Ghana zijn aan het inchecken.
dIk kan niet toestaan dat je met Cameron en de kleine aan het zwerven blijft.
De meeste werkwoordconstructies met aan het infinitief zijn gespecialiseerd in het uitdrukken van aspectualiteit. 30 De verschillende constructies belichten elk op hun eigen manier een bepaalde fase in de situatie beschreven door de infinitief.
Werkwoordconstructies met aan het infinitief zijn verplicht groepsvormend. Ze vormen een werkwoordelijke eindgroep in de bijzin (2a-2b) en in de hoofdzin (2c-2e).
2aWedden dat ze nu haar huis |aan het leeghalen zijn|?
bHet was Lijst Dedecker die de bal |aan het rollen bracht|.
cDoor de vogelpest is het bedrijf alsnog |aan het wankelen geraakt|.
dHet heeft je |aan het roken gekregen|.
eDat zou de desbetreffende ondernemer wel eens |aan het denken kunnen zetten|.
In de voltooide werkwoordstijden (2c-2d) verschijnt het groepsvormend werkwoord (gemarkeerd in het vet) niet als een vervangende infinitief maar gewoon als een voltooid deelwoord. Constructies met aan het infinitief zijn met andere woorden niet gevoelig voor het IPP-effect. Dat kan te maken hebben met het feit dat de voorzetselinfinitief steeds op de eerste plaats in de werkwoordelijke eindgroep staat. Zoals we in 18.2.3 zagen, treedt het IPP-effect slechts op wanneer de infinitief vlak achter het groepsvormend werkwoord staat.
Doorgaans vormen aan het en de infinitief een vaste eenheid die door geen andere elementen wordt onderbroken. Soms kan echter een niet-werkwoordelijk element tussen aan het en de infinitief in geplaatst worden, zoals een predicatief adjectief (3a), een bijwoord van richting (3b) en een substantief (3c). Dit fenomeen wordt in meer detail besproken in 18.9.3.
3aZijn we onze vriendschap niet aan het kapot maken?
bIk hoorde het terwijl ik het vuilnis aan het buiten zetten was.
cSedar was vlakbij z'n huis op een parkeerdek aan het sneeuwballen gooien.
In wat volgt bespreken we de volgende werkwoordconstructies met aan het infinitief:
Verder lezen
Literatuur
    Interessante links
    ANS
    Taaladvies
    Dagenta
    Taalportaal
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    3.0 Evie Coussé juli 2022
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997 hoofdstuk 18,/data/archief/ans2/e-ans/18/body.html;
    Interessante links