Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • DBNL
  • Taaladvies.net
  • Wikipedia
  • Google
18.5.1.6 Hoeven, behoeven met lange infinitief
Hoeven met lange infinitief fungeert als negatief-polaire tegenhanger van moeten met korte infinitief in het Nederlands-Nederlands. De constructie is ook deel van de verzorgde standaardtaal van veel sprekers van het Belgisch-Nederlands, waar het gebruik als norm is geaccepteerd. We gaan in 18.5.1.7 dieper in op de relatie tussen hoeven en moeten in negatief-polaire contexten. In deze paragraaf focussen we op het gebruik van hoeven met lange infinitief op zichzelf. Hierbij gaan we ook kort in op zijn formele variant behoeven met korte infinitief.
Verder lezen
Hoeven met lange infinitief
Hoeven met korte infinitief wordt het vaakst gebruikt om (de afwezigheid van) een behoefte, noodzaak of onvermijdelijkheid uit te drukken, zoals in (1a-1b). We noemen dat gebruik dynamisch modaal.
1Dynamische modaliteit
a'k Hoef dat soort dingen ook niet altijd te weten.
CGN
bHij hoefde zich niet meer te schamen.
CGN
cAls u één aanval heeft gehad, hoeft dat nog niet te betekenen dat u epilepsie heeft.
Lassy
Daarnaast heeft de constructie ook een directief gebruik dat (het ontbreken van een) verplichting aangeeft, zoals in (2a-2b).
2Directiviteit
aBovendien is er geen wederkerigheid, dus ACS-landen hoeven hun grenzen niet open te stellen voor Europese producten.
Lassy
bVoor FNB is het grootste verschil sinds de invoering van de nieuwe Auteurswet dat zij niet meer voorafgaand aan de omzetting toestemming hoeft te vragen.
Lassy
Hoeven met lange infinitief kan in principe gebruikt worden als negatief-polaire tegenhanger van inferentieel evidentieel moeten met korte infinitief, zoals de geconstrueerde voorbeelden in (3a-3b) illustreren. Dat inferentiële gebruik wordt maar zelden aangetroffen in authentiek taalgebruik.
3Inferentiële evidentialiteit
aZe moet in haar jeugd heel mooi geweest zijn, maar daarom hoeft ze dat nu niet meer te zijn.
ANS2
bMoeder is een uur te laat, maar daarom hoeft ze onderweg nog geen oponthoud gehad te hebben.
ANS2
Hoeven met korte infinitief is verplicht groepsvormend en vormt een werkwoordelijke eindgroep in bijzinnen (4a-4b) en hoofdzinnen (4c).
4aDat betekent dat een patiënt de medische fout zelf niet meer |hoeft te bewijzen|.
bVolgens onderzoek van de Wereldbank zou Afrika per jaar 1 miljard US dollar meer aan noten, gedroogde vruchten en andere landbouwproducten kunnen exporteren wanneer Afrikaanse landen slechts de bestaande Codex-standaarden |zouden hoeven implementeren|.
cIk heb mijn agenda niet hoeven om te gooien om die man te kunnen ontvangen, ik heb geen sleutel onder de mat |hoeven te stoppen| en ik heb niemand de kans gegeven om de sleutel te kopiëren.
Voorbeeld (4b) illustreert dat de constructies gevoelig is voor te-wegval 18.2.4 bij twee opeenvolgende infinitieven in de werkwoordelijke eindgroep. Daarnaast vertoont de constructie ook het IPP-effect, zoals het vet gemarkeerde hoeven in (4c) laat zien.
Behoevenmet lange infinitief
Behoeven met lange infinitief is een infrequente formele variant van hoeven met lange infinitief.
5aDe douane behoefde niet langer accijnzen en BTW tussen de lidstaten te innen en de echte douane-unie waarop de Gemeenschap gegrondvest is, werd nu voor iedereen zichtbaar. formeel
Lassy
bIn de procedure voor de rechtbank behoeven de achterblijvers niet zelf te verschijnen. formeel
Lassy
De constructie is verplicht groepsvormend in zowel bijzinnen (6a) als hoofdzinnen (6b-6c).
6aEen ervaringsdeskundige zegt dat dit aan te leren is en dat men er niet voor in trance |behoeft te zijn|.
OpenSonar
bDie is duizend keer beter dan in Nederland omdat er niet |geluisterd behoeft te worden| naar de presentator.
OpenSonar
cNog nooit heb ik in een geval van wanbeheer om documenten |behoeven vragen| die echt geheim waren.
OpenSonar
Behoeven met korte infinitief laat soms ook te-wegval toe (6c) en is gevoelig voor het IPP-effect (6c).
Literatuur
Vor der Hake 1932-1933, Van Mulders 1943, Verhasselt 1960, Van der Wouden 1996, 2001, Van Balen 2006, Diepeveen et al. 2006, Nuyts et al. 2018, Cavirani-Pots 2020
Literatuur
    Interessante links
    ANS
    Taaladvies
    Dagenta
    Taalportaal
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    3.0 Evie Coussé juli 2022
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997 18.5.4.4.ii.c,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/04/04/02/03/body.html;18.5.4.4.iii.c,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/04/04/03/03/body.html;
    1.0 G. Geerts, Walter Haeseryn, J.J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1984 8.6.3.5
    Interessante links