18.5.6.5 Krijgen met lange infinitief
Krijgen met lange infinitief is een vrij
frequente subjectgeoriënteerde constructie met een betekenis die aansluit bij de
letterlijke betekenis van hebben met
lange infinitief. 18.5.6.4 Het onderwerp van de zin krijgt meer bepaald
het lijdend voorwerp ter beschikking om er de handeling in de infinitief mee uit
te voeren.
De werkwoorden in open plek van krijgen met lange
infinitief overlapt ook deels met die van
hebben met lange infinitief,
zoals blijkt uit Tabel 1.
De cijfers gelden voor tweeledige werkwoordgroepen in de dataset van
Coussé & Bouma (2022). De tokenfrequentie geeft het totale aantal
werkwoordconstructies weer. De typefrequentie staat voor het aantal
verschillende infinitieven in die werkwoordconstructies.
Tabel 1. Meest frequente infinitieven bij krijgen
met lange infinitief
| Krijgen | |
| te horen | 27 |
| te maken | 22 |
| te zien | 13 |
| te verduren | 7 |
| te verwerken | 4 |
| … | … |
| Types | 14 |
| Tokens | 83 |
De infinitief maken wordt vooral gebruikt in de vaste
uitdrukking te maken krijgen met
iets ‘geconfronteerd worden’, zoals in (2a). De
infinitief verduren is soms
onderdeel van de uitdrukking het zwaar te verduren
krijgen ‘sterke ontberingen moeten ondergaan’,
zoals in (2b). Beide uitdrukkingen kunnen in principe ook met
hebben gebruikt worden
zonder al te veel betekenisverschil. Datzelfde geldt ook voor de infinitief
verwerken in (2c).
Bij horen en
zien kan daarentegen niet zomaar
krijgen door
hebben ingewisseld worden.
De combinaties te horen krijgen en
te zien krijgen lijken
veeleer te corresponderen met de frequente combinaties te
horen zijn ente zien
zijn bij de onpersoonlijk-modale constructie
zijn met lange
infinitief.
Krijgen met lange infinitief is verplicht
groepsvormend. Beide werkwoorden vormen een werkwoordelijke eindgroep in
bijzinnen (4a) en hoofdzinnen als (4b)
De volgorde met infinitief voorop overweegt sterkt in tweeledige werkwoordgroepen.
In de dataset van Coussé & Bouma (2022) komt de volgorde met
infinitief achteraan slechts 1 op 25 keer (4%) voor in tweeledige
werkwoordgroepen in de bijzin.
Zin (4b) illustreert dat de constructie niet gevoelig is voor het
IPP-effect.Verder lezen
Literatuur
Interessante links
ANS
Taaladvies
Dagenta
Taalportaal
Versiegeschiedenis
| versie | redacteur(en) | datum | opmerkingen |
| 3.0 | Evie Coussé | juli 2022 | |
| 2.1 | januari 2019 | Automatische conversie van ANS 2.0 | |
| 2.0 | W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn | 1997 | 18.5.4.14.II,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/04/14/02/body.html; |
