In deze paragraaf verzamelen we een reeks werkwoordconstructies waarbij het geïmpliceerd onderwerp van het hoofdwerkwoord overeenkomt met het direct object van de zin. Het zijn met andere woorden objectgeoriënteerde constructies. We kunnen dat verschijnsel het beste illustreren met zinnen als (1a-1c) waarbij het geïmpliceerd onderwerp van de infinitief (onderstreept) een persoonlijk voornaamwoord is. In een objectgeoriënteerde constructie verschijnt een dergelijk voornaamwoord met een niet-onderwerpsvorm als mij, me of hem in de plaats van een onderwerpsvorm als ik of hij. 5.2.6

We bespreken om te beginnen werkwoordconstructies met een perceptiewerkwoord. Perceptiewerkwoorden worden frequent met een korte infinitief gecombineerd, zoals geïllustreerd in (2a-2c).

Daarnaast kunnen diezelfde perceptiewerkwoorden soms ook met een voltooid deelwoord gecombineerd worden, zoals in (3a-3c). In vergelijking met infinitiefconstructies hebben de deelwoordconstructies beperktere gebruiksmogelijkheden.

Het perceptiewerkwoord kijken komt enkel als imperatief voor samen met een korte infinitief, zoals in (4a-4b). Het is een zeldzame constructie die beperkt is tot de spreektaal van Nederland.

Naast perceptiewerkwoorden kunnen ook de causatieve werkwoorden laten en doen objectgeoriënteerde constructies vormen. In combinatie met een korte infinitief vormen deze groepsvormende werkwoorden gewoonlijk een causatiefconstructie, zoals geïllustreerd in (5a-5b).

Daarnaast komen laten en doen met korte infinitief in bepaalde contexten met een niet-causatieve betekenis voor, zoals in (6a-6c).

Behalve de werkwoordconstructies met perceptiewerkwoorden en causatieve werkwoordconstructie zijn er nog enkele andere objectgeoriënteerde constructies die niet algemeen verspreid zijn over het gehele taalgebied. Vinden met korte infinitief (7a), hebben met korte infinitief (7b) en weten met lange infinitief (7c) komen hoofdzakelijk in het Nederlands-Nederlands voor terwijl weten met korte infinitief (7d) beperkt is tot het Belgisch-Nederlands.

Alle objectgeoriënteerde constructies zijn verplicht groepsvormend (voor zover ze voorkomen in de bijzin of in het bereik van een ander groepsvormend werkwoord). Zinnen (8a-8d) tonen dat de constructies een ondoordringbare werkwoordelijke eindgroep vormen aan het einde van de zin.

Objectgeoriënteerde constructies vertonen ook over het algemeen verplichte IPP (indien het groepsvormend werkwoord een infinitief selecteert en voorkomt in de voltooide werkwoordstijd). Het IPP-effect is geïllustreerd in zin (8d).

In de volgende subparagrafen bespreken we de vorm, betekenis en gebruik van de individuele objectgeoriënteerde constructies in meer detail.