Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • DBNL
  • Taaladvies.net
  • Wikipedia
  • Google
18.5.4.2 Voelen, zien, horen met voltooid deelwoord
De perceptiewerkwoorden voelen, zien en zelden ook horen worden naast een korte infinitief soms ook gecombineerd met een voltooid deelwoord, zoals geïllustreerd in (1a-1c).
1aZij zien een inspirator en markant boegbeeld weggerukt uit hun midden.
Lassy dpc-kok-001320-nl-sen
bMet die uitkomst voelt het kabinet zich gesterkt in z'n overtuiging dat de regels voor Schiphol voor september moeten worden aangepast.
Lassy WS-U-E-A-0000000041
cNou, dat dat hoor ik nu bevestigd.
CGN fn007228
In vergelijking met infinitiefconstructies stellen de deelwoordconstructies de werking in het zelfstandig werkwoord als afgerond voor. Daarnaast hebben de deelwoordconstructies een meer gespecialiseerde betekenis en gebruik dan de infinitiefconstructies. Zien met voltooid deelwoord wordt gebruikt met de verbleekte betekenis van persoonlijke betrokkenheid bij de handeling in het voltooid deelwoord, zoals in (2a-2c).
2aZeker ook in de eigen regio ziet Italië een leidinggevende rol voor zich weggelegd, mede vanwege de instabiliteit van de nabije Balkan.
Lassy WR-P-E-H-0000000055
bMinister Zalm ziet nu zijn gelijk bevestigd door het besluit van de Commissie.
Lassy WS-U-E-A-0000000013
cTegelijkertijd zien ontwikkelingslanden zich geconfronteerd met een landbouw- en handelsbeleid van de ontwikkelde landen, dat hun landbouwproducenten kan afhouden van een hen toekomende plaats op de wereldmarkt.
Lassy WR-P-P-J-0000000001
Het gaat vaak om vaste uitdrukkingen zoals zijn gelijk bevestigd zien in (2b) of zich geconfronteerd zien (2c). Daarnaast valt ook op dat het direct object in dergelijke zinnen vaak een wederkerend voornaamwoord is, zoals in (2c). Voelen met voltooid deelwoord wordt zelfs altijd gecombineerd met een wederkerend voornaamwoord. In dergelijke gevallen is het twijfelachtig of zich als het geïmpliceerd onderwerp van voelen met voltooid deelwoord beschouwd kan worden. Het voornaamwoord lijkt veeleer deel te zijn van een reflexief werkwoord zich voelen. De constructie drukt het subjectieve gevoel van het onderwerp van de zin uit, zoals in (3a-3c).
Zie Coppen (2021) voor een uitvoerige analyse van zich voelen.
3aLater zal hij toegeven dat hij zich in zijn eer |gekrenkt voelde|.
Lassy WR-P-P-I-0000000255
bToch voelt een aanzienlijke laag van de bevolking zich nog aangetrokken tot groepen en praktijken die religieus geloof, folklore en bijgeloof vermengen.
Lassy dpc-ind-001641-nl-sen
cOok zij voelt zich misleid, want ook de informatie dat de spoorlijn duurder zou worden werd niet gemeld.
Lassy WS-U-E-A-0000000247
De perceptiewerkwoorden met voltooid deelwoord zijn verplicht groepsvormend. De werkwoorden vormen samen een werkwoordelijke eindgroep in de bijzin, zoals in (3a), en in de hoofdzin, zoals in (4a-4b).
4aPronk hoopt op een voortzetting van de paarse coalitie van PvdA , VVD en D66, maar wil die het liefst |aangevuld zien| met GroenLinks.
Lassy WR-P-P-H-0000000054
bNu de film door Hollywood is omarmd, zullen zulke critici zich alleen maar meer in hun gelijk |voelen gesterkt|.
CGN fn007374
In dergelijke eindgroepen is het voltooid deelwoord meestal vooropgeplaatst, zoals in (3a) en (4a), maar de alternatieve volgorde is ook mogelijk, zoals in (4b). Die volgordevariatie wijst erop dat het deelwoord de status heeft van een werkwoord en dat we dus te maken hebben met groepsvorming.
Zie de inleidende paragraaf in 18.4 voor de rol van volgordevariatie bij werkwoordconstructies met deelwoord.
Merk op dat het IPP-effect uitblijft bij constructies met een voltooid deelwoord zodat het fenomeen niet als een bijkomende indicator voor groepsvorming gebruikt kan worden. De constructie komt trouwens zelden in de voltooide tijd voor.
Literatuur
Holierhoek 1980, Fischer 1994 , Coppen 2021
Verder lezen
Literatuur
    Interessante links
    ANS
    Taaladvies
    Dagenta
    Taalportaal
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    3.0 Evie Coussé juli 2022
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997 18.5.2.4.II,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/02/04/02/body.html;18.5.2.4.III,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/02/04/03/body.html;
    Interessante links