Werkwoordconstructies kunnen gebruikt worden om de handeling in het gezegde nader te situeren in de tijd. Ze doen dat samen met de vervoegde werkwoordvorm in de werkwoordgroep. Voor een uitvoerige behandeling van de werkwoordstijden verwijzen we naar paragraaf 2.4.8. Werkwoordconstructies dragen meer bepaald bij tot het uitdrukken van de voltooide werkwoordstijden, zoals hebben en zijn met deelwoord in (1a-1b), en kunnen als toekomstaanduider gebruikt worden, zoals zullen en gaan met korte infinitief in (1c-1d). Deze werkwoordconstructies kunnen daarnaast ook nog andere betekenissen uitdrukken, zoals aspect of modaliteit.

Werkwoordconstructies kunnen ook gebruikt worden om het interne tijdverloop, of meer technisch gezegd, de aspectualiteit, van de handeling in het gezegde expliciet te maken. We verwijzen voor een uitvoerige behandeling van aspectualiteit naar hoofdstuk 30. Zo is er een reeks werkwoorden van lichaamshouding die kunnen uitdrukken dat de handeling aan de gang is, zoals in (2a). Daarnaast zijn er een aantal werkwoordconstructies die het begin van de handeling uitdrukken, of aangeven dat de handeling niet stopt, zoals in (2b-2c).

Werkwoordconstructies kunnen ook ingezet worden om verschillende soorten modaliteit uit te drukken in de zin. Heel algemeen kunnen we zeggen modale constructies de dimensies van mogelijkheid en noodzakelijkheid uitdrukken. We verwijzen naar hoofdstuk 28 voor een diepgaande bespreking van modaliteit. Zin (3a) illustreert een modale constructie die een mogelijkheid uitdrukt terwijl de zinnen (3b-3c) een noodzaak of behoefte aangeven.

Werkwoordconstructies kunnen de bron aangeven waarop de weergave van de stand van zaken in de zin gebaseerd is. Zo kan de spreker aangeven dat de informatie in de zin van horen zeggen is, zoals in (4a), of afgeleid op basis van andere indirecte bronnen, zoals in (4b). In hoofdstuk 28 wordt de categorie van evidentialiteit uitgebreid besproken.

De Schutter 1974, Nuyts 2001, IJbema 2002, Vandeweghe 2014, Coussé & Bouma 2022