18.2 Een complexe kern: de werkwoordgroep
De kern van de werkwoordelijke constituent bestaat uit een of meer werkwoorden.
Twee of meer werkwoorden in de kern noemen we een
werkwoordgroep. In de voorbeelden hieronder is de
werkwoordgroep steeds gecursiveerd. In (1a) bestaat de werkwoordgroep uit twee
werkwoorden, heeft gearresteerd, in
(1b) uit drie, moet blijven
wapperen, en in (1c) uit vier, zal
kunnen worden vergoed.
Kenmerkend voor werkwoorden in een werkwoordgroep is dat ze een aaneengesloten
reeks aan het einde van de zin kunnen vormen, de zogenaamde
werkwoordelijke eindgroep. In een bijzin staat de héle
werkwoordgroep aan het einde van de zin; de werkwoorden vormen een
werkwoordelijke eindgroep. Deze plaats in de zin wordt de tweede pool genoemd;
we zetten die hier af met verticale strepen:
In hoofdzinnen, zoals in (1), staat het vervoegde werkwoord (de persoonsvorm) al
eerder in de zin, namelijk in de eerste pool. Andere werkwoorden uit de
werkwoordgroep staan aan het einde, in de tweede pool. In (1b) en (1c) vormen
die een werkwoordelijke eindgroep: blijven wapperen en kunnen worden
vergoed. In (1a) staat er maar één werkwoord in de tweede pool; dat
noemen we geen werkwoordelijke eindgroep.
Een werkwoordgroep bevat altijd een hoofdwerkwoord, namelijk
een zelfstandig werkwoord of een koppelwerkwoord, en een of meer
groepsvormende werkwoorden. In de voorbeelden in (3) is
het hoofdwerkwoord vetgedrukt:
Een groepsvormend werkwoord bepaalt de vorm van het werkwoord dat als aanvulling
dient – we noemen dit ‘selecteren’ – en voegt er betekenis aan toe. Sommige
groepsvormende werkwoorden selecteren een voltooid deelwoord, zoals in
(3a).
We gebruiken de term ‘voltooid deelwoord’ ook voor de
aanvulling in passieve constructies, namelijk geselecteerd door
worden,
zijn en
krijgen.
De meeste groepsvormende werkwoorden selecteren een infinitief: een korte, zoals
in (3b); een lange, namelijk met te, zoals in (3c); of een
voorzetselinfinitief, zoals in (3d). Een groepsvormend werkwoord met zijn aanvulling kan zelf ook geselecteerd worden
door een ander groepsvormend werkwoord, waardoor werkwoordgroepen gevormd kunnen
worden van drie werkwoorden, zoals moet hebben
gewerkt in (4a), of nog meer, zoals
zal gewerkt moeten hebben in
(4b).
Verder lezen
Literatuur
Interessante links
ANS
Taaladvies
Dagenta
Taalportaal
Versiegeschiedenis
| versie | redacteur(en) | datum | opmerkingen |
| 3.0 | Evie Coussé | juli 2022 | |
| 2.1 | januari 2019 | Automatische conversie van ANS 2.0 | |
| 2.0 | W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn | 1997 | hoofdstuk 18,/data/archief/ans2/e-ans/18/body.html; |
