18.5.5 Subject/objectgeoriënteerde constructies
De werkwoorden helpen en
leren
vormen elk een werkwoordconstructie met de korte infinitief.
Beide constructies drukken een verschillende betekenis uit
maar we brengen ze in eenzelfde constructionele familie
samen omdat ze de eigenschap delen dat ze naast een
subjectgeoriënteerd gebruik soms ook een objectgeoriënteerd
gebruik hebben. Het geïmpliceerd onderwerp van de infinitief
komt in die gevallen overeen met het meewerkend voorwerp van
de zin – onderstreept in zinnen (1a-1b).
Seuren (1986: 112) wijst erop dat er goede
redenen zijn om het meewerkend voorwerp in
dergelijke zinnen ook als lijdend voorwerp te
beschouwen.
Daarnaast hebben helpen en
leren
met elkaar gemeenschappelijk dat ze ook met een lange
infinitief gecombineerd kunnen worden.
In de data van Coussé & Bouma (2022) komt
helpen
vaker met lange infinitief voor dan met korte
infinitief (20 lange vs. 12 korte infinitief).
Leren
met lange infinitief is dan weer relatief
infrequent in vergelijking met
leren
met korte infinitief (4 lange vs. 39 korte
infinitief).
In dat geval hebben we te maken met
niet-groepsvormend gebruik waarbij de lange infinitief deel
is van een beknopte bijzin (zichtbaar gemaakt door
toevoeging van het facultatieve
om
tussen haakjes).
Helpen
en leren met
lange infinitief vormen dan ook geen werkwoordelijke
eindgroep in de bijzin, zoals in (2a-2b), of in de hoofdzin,
zoals in (2c-2d).Zin (2d) toont bovendien ook aan dat het IPP-effect uitblijft wanneer
leren met lange infinitief
in de voltooide tijd staat. We laten in wat volgt dergelijk niet-groepsvormend
gebruik ter zijde en gaan dieper in op de betekenis en gebruik van
helpen met korte infinitief
en leren met korte infinitief.
Literatuur
Seuren 1986, Pardoen 1986, Schuurman 1994, Augustinus 2015
Literatuur
Interessante links
ANS
Taaladvies
Dagenta
Taalportaal
Versiegeschiedenis
| versie | redacteur(en) | datum | opmerkingen |
| 3.0 | Evie Coussé | juli 2022 | |
| 2.1 | januari 2019 | Automatische conversie van ANS 2.0 | |
| 2.0 | W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn | 1997 | 18.5.4.13,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/04/13/body.html; |
