Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • DBNL
  • Taaladvies.net
  • Wikipedia
  • Google
18.5.5 Subject/objectgeoriënteerde constructies
De werkwoorden helpen en leren vormen elk een werkwoordconstructie met de korte infinitief. Beide constructies drukken een verschillende betekenis uit maar we brengen ze in eenzelfde constructionele familie samen omdat ze de eigenschap delen dat ze naast een subjectgeoriënteerd gebruik soms ook een objectgeoriënteerd gebruik hebben. Het geïmpliceerd onderwerp van de infinitief komt in die gevallen overeen met het meewerkend voorwerp van de zin – onderstreept in zinnen (1a-1b).
Seuren (1986: 112) wijst erop dat er goede redenen zijn om het meewerkend voorwerp in dergelijke zinnen ook als lijdend voorwerp te beschouwen.
1aIk zal je helpen afwassen.
Klooster 2001: 262
b'k Heb mijn kleine kinderen daar ook leren zwemmen.
CGN fv400659
Daarnaast hebben helpen en leren met elkaar gemeenschappelijk dat ze ook met een lange infinitief gecombineerd kunnen worden.
In de data van Coussé & Bouma (2022) komt helpen vaker met lange infinitief voor dan met korte infinitief (20 lange vs. 12 korte infinitief). Leren met lange infinitief is dan weer relatief infrequent in vergelijking met leren met korte infinitief (4 lange vs. 39 korte infinitief).
In dat geval hebben we te maken met niet-groepsvormend gebruik waarbij de lange infinitief deel is van een beknopte bijzin (zichtbaar gemaakt door toevoeging van het facultatieve om tussen haakjes). Helpen en leren met lange infinitief vormen dan ook geen werkwoordelijke eindgroep in de bijzin, zoals in (2a-2b), of in de hoofdzin, zoals in (2c-2d).
2aMet het oog op de resocialisatie van de dader van een misdrijf creëert het gunstige voorwaarden die hem helpen (om) nieuwe misdrijven te voorkomen.
Lassy WR-P-P-C-0000000063
bEen andere mogelijkheid is dat kleine, gevederde dinosaurussen in bomen klommen en eerst leerden (om) van tak tot tak te zweven.
Lassy dpc-ind-001635-nl-sen
cTe zijner tijd zal dit ons helpen (om) de geest te hervinden van het jaar 1989, het annus mirabilis, dat sindsdien op sommige plaatsen gevoelens van onzekerheid heeft gewekt en enige economische tegenspoed heeft gebracht.
Lassy dpc-eup-000017-nl-sen
dRomulans zijn verwant aan Vulcans, maar hebben nooit geleerd (om) hun emoties onder controle te brengen.
Lassy WR-P-E-I-0000027197
Zin (2d) toont bovendien ook aan dat het IPP-effect uitblijft wanneer leren met lange infinitief in de voltooide tijd staat. We laten in wat volgt dergelijk niet-groepsvormend gebruik ter zijde en gaan dieper in op de betekenis en gebruik van helpen met korte infinitief en leren met korte infinitief.
Literatuur
Seuren 1986, Pardoen 1986, Schuurman 1994, Augustinus 2015
Literatuur
    Interessante links
    ANS
    Taaladvies
    Dagenta
    Taalportaal
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    3.0 Evie Coussé juli 2022
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997 18.5.4.13,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/04/13/body.html;
    Interessante links