Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • DBNL
  • Taaladvies.net
  • Wikipedia
  • Google
18.5.4.9 Weten met korte of lange infinitief
Weten met lange infinitief wordt hoofdzakelijk met een modale betekenis gebruikt. Zie paragraaf 18.5.1.9. De constructie heeft echter ook een infrequent objectgeoriënteerde gebruik dat we hier kort toelichten. Het is beperkt tot weten in combinatie met één van de infinitieven hangen, liggen, staan of wonen en een plaatsbepaling. De constructie drukt uit dat het onderwerp weet waar het lijdend voorwerp (tevens geïmpliceerd onderwerp van de infinitief) zich bevindt. De objectgeoriënteerde constructie met weten komt voor met een lange of korte infinitief.
De variant met lange infinitief, geïllustreerd in (1a-1d), is typisch voor het Nederlandse Nederlands, maar komt soms ook voor in het Belgisch-Nederlands.
Deze constructie komt niet voor in de data van Coussé & Bouma (2022) en ook in het Corpus Hedendaags Nederlands zijn nauwelijks gevallen te vinden.
.
1aHet was geschreven in het kreupele (en daardoor onvertaalbare), parmantig-strenge Engels van Chinese gezagsdragers, die wel de klok van de vreemde taal hadden horen luiden, maar de klepel niet |wisten te hangen|. vooral in NN
NRC Handelsblad 1994 via CHN
bMaar in de middag verklaarde de man ineens dat hij eigenlijk enorm zin had in de garnalen die hij in de vriezer |wist te liggen|. vooral in NN
(NRC Handelsblad 2009 via CHN
cSinds die brand krijgt het herinneringscentrum dagelijks tientallen telefoontjes en mailtjes van mensen die een barak |weten te staan| of zich kunnen herinneren dat er vroeger ergens eentje stond. vooral in NN
(NRC Handelsblad 2009 via CHN
dEn tegenwoordig doet hij dienst in Odessa, waar een kennis van een vriend van aangetrouwde familie een arme oude dame |wist te wonen|. vooral in NN
De Standaard 2003 via CHN
De variant met korte infinitief, geïllustreerd in (2a-2d), is beperkt tot het Belgisch Nederlands. De korte infinitief sluit naar de vorm aan bij andere veel frequentere objectgeoriënteerde constructies zoals die met causatieve en perceptiewerkwoorden.
Deze constructie komt niet voor in de data van Coussé & Bouma (2022). In het Corpus Hedendaags Nederlands lijkt de variant met korte infinitief wat vaker voor te komen dan die met lange infinitief.
2aDat brengt je het pijnlijke besef dat wij misschien evenmin klok en klepel |weten hangen| over buitenlandse situaties. in BN
De Standaard 2011 via CHN
bEen Midden-Amerikaans land dat de meeste Belgen evenmin |weten liggen|. in BN
De Standaard 2006 via CHN
cNa een tijdje merk je dat de automobilisten de palen |weten staan|. in BN
De Standaard 2005 via CHN
dHet is niet onze bedoeling dat mensen ons bellen als ze een moslim |weten wonen|. in BN
De Standaard 2013 via CHN
Beide constructievarianten zijn verplicht groepsvormend, zoals de bijzinnen (1a-1d) en (2a-2d) illustreren. Door hun lage frequentie is het moeilijk na te gaan of ze in de voltooide tijden gebruikt kunnen worden.
Gebruik van de voltooide tijden
Verdieping
Gebruik van de voltooide tijden
Het ligt conceptueel niet voor de hand een voltooide tijd te vormen van een mentale toestandswerkwoord als weten. Het impliceert immers dat je ‘het weten van iets’ als afgerond in het verleden voorstelt. In het Belgisch-Nederlands wordt de voltooide tijd van weten met korte infinitief echter gebruikt in de betekenis van ‘zich kunnen herinneren’, ‘nog weten dat’, ‘weet hebben van iets’. Dit gebruik is niet beperkt tot houdingswerkwoorden, zoals blijkt uit zinnen (ia-ic).
Zinnen komen uit het Corpus Hedendaagse Nederlands
.
iaAl zo lang ze in Heist-Goor woont, heeft ze de eend |weten rondzwemmen| in de parkvijver. in BN
bIk woon al veertig jaar in Oostrozebeke en heb de Mandel |weten evolueren|. in BN
cIk heb opa zelf nooit |weten voetballen|, maar ik heb wel veel foto's gezien en genoten van zijn verhalen als voetballer. in BN
Literatuur
De Rooij 1969, Zajicek 1970, De Schutter 1974, Fischer 1994, Den Dikken & Zwart 1996
Verder lezen
Literatuur
    Interessante links
    ANS
    Taaladvies
    Dagenta
    Taalportaal
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    3.0 Evie Coussé juli 2022
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997 18.5.4.12.II,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/04/12/02/body.html;
    Interessante links