Zinnen van het type 1a kunnen, indien ze zelfstandig worden gebruikt, worden verdeeld in zinnen zonder een vast element op de eerste zinsplaats en zinnen waarin wel sprake is van zo'n vast element. Bij de laatste categorie staat er altijd een vragend of uitroepend (voornaam)woord op de eerste zinsplaats. De volgende voorbeelden bevatten zinnen van de eerste subcategorie:

In dit soort zinnen kan vrijwel ieder denkbaar zinsdeel voorafgaan aan de eerste pool, tenzij dat de vorm van een vragend of uitroepend (voornaam)woord heeft of zo'n vorm bevat. De zinnen in (2) zijn een speciaal soortja/nee-vragen. Normaal gesproken behoren ja/nee-vragen tot zinstype 1b. Zinnen als die in (3) zijn vaak vaste uitdrukkingen vanwege het beperkt voorkomen van conjunctiefvormen. Anders dan bij zinstype 1b is de conjunctief bij zinstype 1a ook nog eens beperkt tot het presens.

De tweede subcategorie van zinstype 1a wordt, anders dan de zinnen hierboven, gekenmerkt door een vaste invulling van de eerste zinsplaats:

Vraagwoordvragen hebben op de eerste zinsplaats een vragend (voornaam)woord of een constituent die zo'n woord bevat, zoals de zinnen in (4) laten zien. Dit hebben ze deels gemeen met zinstype 2a Ook zogenaamde retorische vragen kunnen in de vorm van zinstype 1a voorkomen: wie |houdt| er nu niet van de natuur? Echovragen vallen dan weer onder de eerste subcategorie: het |wordt| vandaag wat voor weer |Ø|?!Uitroepende zinnen van het soort dat in (5) wordt gedemonstreerd bevatten een uitroepend voornaamwoord of een constituent die zo'n voornaamwoord bevat. Zinstype 1b bevat uitroepende zinnen zonder uitroepend voornaamwoord.Zinnen zoals in (4) en (5) zijn weliswaar beperkt voor wat de vorm van de constituent op de eerste zinsplaats betreft, maar qua functie is die constituent niet beperkt. Ook in zulke zinnen kan dus vrijwel ieder denkbaar zinsdeel op de eerste zinsplaats staan.

Hoewel de woordvolgorde van zinstype 1a kenmerkend is voor zelfstandige zinnen, is er een aantal gevallen waarin dit zinstype dienst doet als afhankelijke zin. Het meest elementaire geval is de directe rede:

In deze voorbeelden vervult de directe rede steeds de rol van zinsdeel in een andere, zelfstandige zin (het gedeelte tussen haken) of is daarmee via de aanloop of de uitloop verbonden. Een bijzonder geval waarin zinstype 1a fungeert als afhankelijke zin, is de zogenaamde semidirecte rede: (Bertus vertelde:) hij |had| nog nooit zo van een concert |genoten|.

Ook andere afhankelijke zinnen kunnen van het type 1a zijn. Dat is het geval bij zinnen die in de aanloop of uitloop staan en geassocieerd worden met een voorlopig (of herhalend) subject (onderwerp), direct object (lijdend voorwerp) of oorzakelijk object (oorzakelijk voorwerp):

Deze zinnen hebben steeds een tegenhanger met een onderschikkend voegwoord: |dat| ik niet meer voor u |kan doen| (spijt me zeer), (Karel kon niet langer ontkennen) |dat| hij volkomen blut |bleek te zijn| en (u zult zien) |dat| het een prachtige reis |wordt|. De afhankelijke zinnen in deze tegenhangers zijn van zinstype 2b en krijgen iets minder nadruk dan de afhankelijke zinnen in (7). Ze staan niet in de aanloop of uitloop, maar maken deel uit van de eigenlijke zin. Het voorlopige of herhalende zinsdeel kan soms achterwege blijven bij zinnen als in (7): (Karel kon niet langer ontkennen:) hij |bleek| volkomen blut |te zijn|.

Ook afhankelijke zinnen in de functie van bijwoordelijke bepaling van toegeving kunnen de volgorde van zinstype 1a vertonen:

Zoals beschreven in [21.4.1.1] Wat kan er niet op de eerste zinsplaats staan in zinstype 1a staan ook de afhankelijke zinnen in (8) in de aanloop van de bevattende zin.

Bij nevenschikking van afhankelijke zinnen is de tweede van die zinnen soms van het type 1a. Dit gebeurt bij nevenschikking van voorwaardelijke (bij)zinnen waarbij het onderschikkende voegwoord als, wanneer of indien niet wordt herhaald:

Deze mogelijkheid bestaat niet wanneer het voegwoord herhaald wordt, getuige een zin als (wanneer ons bedrijf gaat uitbreiden of) |wanneer| er medewerkers door|stromen| naar andere functies, (nemen wij graag wederom contact met u op.) Doordat het onderschikkende voegwoord de eerste pool bezet, is een voorwaardelijke zin van het type 1a uitgesloten. In plaats daarvan is er consequent sprake van zinstype 2b.

Ten slotte vertonen ook de of -zinnen in een balansschikking de woordvolgorde van zinstype 1a:

Dergelijke zinnen volgen steeds na een zin met een ontkennend element (niet, nauwelijks en weinig in de bovenstaande zinnen). Ze staan altijd op de laatste zinsplaats van die eerste zin en beginnen altijd met het voegwoord of. De ronde haakjes om of geven aan dat dit voegwoord, net als (andere) nevenschikkende voegwoorden, buiten de eigenlijke zin staat.