Drieledige eindgroepen in de bijzin bestaan uit twee groepsvormende werkwoorden en een hoofdwerkwoord.

De combinatiemogelijkheden van de groepsvormende werkwoorden is uitvoerig besproken in 18.7.

De werkwoorden in drieledige eindgroepen staan in een hiërarchische bereiksrelatie tot elkaar. 18.2.1 Het hoogste groepsvormende werkwoord heeft bereik over het lagere groepsvormende werkwoord en het hoofdwerkwoord. Het lagere groepsvormende werkwoord heeft alleen bereik over het hoofdwerkwoord. We kunnen die bereiksrelaties expliciet maken door middel van het cijfer ‘1’ voor het hoogste groepsvormende werkwoord, ‘2’ voor het lagere groepsvormend werkwoord en ‘3’ voor het hoofdwerkwoord.

Het hoogste groepsvormend werkwoord staat als het ware op het hoogste trapje van een erepodium voorzien van het nummer ‘1’.

We markeren in (1a-1e) het hoofdwerkwoord in het vet zodat de interne structuur van de eindgroep duidelijker in het oog springt. Het hoogste groepsvormend werkwoord is steeds vervoegd.

Bij de volgorde in drieledige eindgroepen maken we om te beginnen een onderscheid op basis van de vorm van het lagere groepsvormende werkwoord. In het overgrote deel van de gevallen is dat werkwoord een infinitief, zoals in (1a-1c). We hebben steeds te maken met de volgorde hoger groepsvormend werkwoord – lager groepsvormend werkwoord [1-2]. Het hoofdwerkwoord wordt relatief tegenover het paar van groepsvormende werkwoorden geplaatst. Is het hoofdwerkwoord een infinitief, zoals in (1b), dan staat het steeds achter beide groepsvormende werkwoorden [1-2-3]. Is het een voorzetselinfinitief, zoals in (1c), dan komt het voor beide groepsvormende werkwoorden terecht [3-1-2]. Hoofdwerkwoorden in de vorm van een deelwoord hebben de meeste plaatsingsmogelijkheden. Ze kunnen vóór beide groepsvormende werkwoorden [3-1-2] staan, zoals in (1a), maar ook erachter [1-2-3] en zelfs er tussenin [1-3-2]. Tabel 1 vat de volgordepatronen samen bij drieledige eindgroepen in de bijzin waarbij het lagere groepsvormend werkwoord een infinitief is.

In een klein aantal gevallen is het lagere groepsvormend werkwoord geen infinitief maar een deelwoord, zoals in (1d). Dat is het geval bij groepsvormende werkwoorden in het bereik van een hulpwerkwoord van voltooidheid die niet gevoelig zijn voor het IPP-effect. In dergelijke drieledige eindgroepen is de volgorde van het lagere groepsvormend werkwoord en het hoofdwerkwoord vast. We hebben steeds te maken met de volgorde hoofdwerkwoord - lager groepsvormend werkwoord [3-2]. Het hulpwerkwoord van voltooidheid kan achter dit werkwoordpaar geplaatst worden, zoals in (1d), maar ook ervoor of ertussenin. Tabel 2 vat de volgordepatronen samen voor dit weinig frequente type drieledige eindgroepen.

In wat volgt geven we meer voorbeelden van de vier types drieledige eindgroepen en hun volgordepatronen.