18.5.1.10 Durven met korte of lange infinitief
Durven met infinitief is een vrij frequente
constructie die uitdrukt dat het onderwerp van de zin de moed heeft om de
handeling in de infinitief uit te voeren (1a). Daarnaast komt de constructie ook
voor met een verzwakte betekenis, in het bijzonder bij de infinitief
zeggen of verwante
communicatiewerkwoorden (1b). In het Belgisch-Nederlands kan de constructie ook
aangeven dat de inhoud van de zin soms gebeurt of er een neiging toe heeft om te
gebeuren (1c). We spreken in dat geval van een
frequentatief gebruik.
Vergelijk met het FREQUENTATIEVE gebruik van willen met korte infinitief
in het Nederlands-Nederlands (18.5.1.3).
Een modale constructie?
Verdieping
Een modale constructie?
Hoewel de betekenis van durven met infinitief niet
tot het modale domein gerekend kan worden zie hoofdstuk 28 , behandelen we de constructie samen met andere modale
constructies op grond van hun parallelle syntactische gedrag, meer
bepaald hun neiging tot te-wegval wanneer
ze met een lange infinitief gecombineerd worden, zie hieronder, en de
mogelijkheid om zonder infinitief voor te komen (18.5.1.11).
Durven wordt zowel met een korte als lange
infinitief gecombineerd. In het Nederlands-Nederlands overweegt het gebruik van
durven met een lange
infinitief (2a-2b). Wanneer durven samen met een andere infinitief in de
werkwoordelijke eindgroep staat, is ook een korte infinitief mogelijk (2c-2d).
We spreken in dat geval van te-wegval(18.2.4).
In het Belgisch-Nederlands is het gebruik van durven
met korte infinitief ook mogelijk in andere contexten, zoals (3a-3b).
Durven met korte infinitief is door de band genomen
de meest gebruikelijke variant in het Belgisch-Nederlands – al is durven met
lange infinitief niet uitgesloten.
Durven met lange of korte infinitief is verplicht
groepsvormend. Het groepsvormend werkwoord en de infinitief vormen een
werkwoordelijke eindgroep in bijzinnen (4a-4b) en hoofdzinnen (4c). De
constructie is gevoelig voor het IPP-effect (4c).
Literatuur
De Rooij 1969, Van der Horst & Van der Horst 1999
Verder lezen
Literatuur
Interessante links
ANS
Taaladvies
Dagenta
Taalportaal
Versiegeschiedenis
| versie | redacteur(en) | datum | opmerkingen |
| 3.0 | Evie Coussé | juli 2022 | |
| 2.1 | januari 2019 | Automatische conversie van ANS 2.0 | |
| 2.0 | W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn | 1997 | 18.5.4.7,/data/archief/ans2/e-ans/18/05/04/07/body.html; |
