Zoals besproken in [21.2] De eerste pool en wat daarbij aansluit sluit het subject (onderwerp) in het middenstuk doorgaans direct aan bij de eerste pool:

Het voorbeeld in (1a) demonstreert de meest gangbare plaats in het middenstuk. Het subject volgt daar direct op de eerste pool. Een subject met een hoge nieuwswaarde kan ook verderop in het middenstuk staan. Dit gebeurt bij uitstek met onbepaalde nominale constituenten zoals nauwelijks geschikte vacatures in (1b). Deze worden aangekondigd met een presentatief er direct na de eerste pool, dat als voorlopig subject dienst doet. Verder zijn er enkele uitzonderingen waarbij het indirect object (meewerkend voorwerp et cetera) voorafgaat aan het subject, zoals bij gereduceerde vormen zoals 'r in (1c). Het subject wordt soms ook van de eerste pool gescheiden door een bijwoordelijke bepaling, zoals tot op heden in (1d). Ten slotte laat (1f) zien dat een sterk gefocust subject (weergegeven met accolades en een accentteken) in het middenstuk vooraf kan worden gegaan door een willekeurig ander zinsdeel, mits dat zinsdeel zelf ook een bepaald soort zinsaccent draagt, zoals voor díe vacature.

Afgezien van subjecten in de vorm van een afhankelijke zin demonstreren de voorbeeldzinnen in (1) alle mogelijkheden met betrekking tot de plaatsing van het subject in het middenstuk. In deze zinnen is steeds sprake van inversie: het verschijnsel waarbij de persoonsvorm (pv) gevolgd wordt door het subject. Elk van deze zinnen heeft echter minimaal één volgordevariant zonder inversie, waarbij het subject juist op de eerste zinsplaats staat:

Uit de zinnen in (2) wordt duidelijk dat het zinsdeel van de eerste zinsplaats in (1) hier in het middenstuk staat. Met andere woorden: de eerste zinsplaats biedt plaats aan (hooguit) één zinsdeel. In de praktijk blijkt dat dat zinsdeel vaker het subject is dan een ander zinsdeel of een deel (of delen) van een zinsdeelDe volgende secties concentreren zich dan ook op de woordvolgorde van de voorbeelden in (2). Daarbij kan het subject op de eerste zinsplaats in overeenstemming zijn met het links-rechtsprincipe of dat principe juist schenden.

Het links-rechtsprincipe dicteert dat het informatieve belang van een zinsdeel toeneemt naarmate het verder naar rechts staat (in een geschreven zin) ofwel later wordt uitgesproken (in een gesproken zin). De eerste zinsplaats staat uiterst links en wordt daarom vaak bezet door een constituent die bekende informatie bevat, bijvoorbeeld in de vorm van een persoonlijk voornaamwoord dat naar een reeds geïntroduceerde zaak of persoon verwijst. In het geval van het subject wordt dan vaak een gereduceerd voornaamwoord gebruikt, zoals reeds besproken in [21.2] De eerste pool en wat daarbij aansluit:

Alle gereduceerde voornaamwoorden met de functie van subject kunnen op de eerste zinsplaats staan, met uitzondering van de derde persoon enkelvoud -ie (zie (3c)). Gereduceerde objectsvormen zijn overigens eveneens uitgesloten van de eerste zinsplaats, zoals besproken wordt in [21.4.1.3] Een ander zinsdeel dan het subject op de eerste zinsplaats. Het voorbeeld in (3f) toont aan dat een gereduceerd voornaamwoord als voorlopig subject kan dienen. Ook presentatief er, een gereduceerde vorm die wel wordt aangeduid als plaatsonderwerp, komt op de eerste zinsplaats voor (zie ook (1b)):

Behalve gereduceerde voornaamwoorden kunnen op de eerste zinsplaats ook volle vormen van het persoonlijk voornaamwoord staan. Enkele voorbeelden zijn:

Hoewel ik in (5a) en hij in (5b) beklemtoond kunnen worden, gebeurt dat niet wanneer de zin in overeenstemming is met het links-rechtsprincipe. De woorden het (in de functie van subject) en men worden nooit beklemtoond: ze zijn onbeklemtoonbaar. Men is overigens een persoonlijk voornaamwoord met algemene verwijzing, een rol die soms ook wordt vervuld door de gereduceerde vormen je of ze, als in je |kunt| je reflexen dan echt niet meer |vertrouwen| en ze |zijn| hier zeker met de riolering bezig |Ø|.

Aanwijzende voornaamwoorden in de functie van subject kunnen ook zonder merkbare klemtoon op de eerste zinsplaats staan. Datzelfde geldt voor eigennamen en bepaalde nominale constituenten. Ook in die gevallen wordt de eerste zinsplaats in overeenstemming met het links-rechtsprincipe ingevuld:

De subjecten in (6a-c) verwijzen naar een reeds geïntroduceerde entiteit en dragen normaal gesproken dan ook geen merkbaar zinsaccent. Dat ligt verderop in de zin, bij voorkeur vlak voor de tweede pool (bijvoorbeeld in (6c) op een nieuwe báán). Het subject kan ook een persoon of zaak introduceren die de hoorder of lezer kent uit de buitentalige context, zoals in (6d-f). In dat geval draagt het subject wel een licht zinsaccent, maar verderop in de zin volgt er een zwaarder zinsaccent. Dit is het geval in zogenaamde nieuwszinnen van het type dat het links-rechtsprincipe expliciet volgt. Zo vormen in (6f) het hoofdwerkwoord besloten en de beknopte bijzin het staatsbezoek aan China niet langer uit te stellen samen de informatieve kern. Het belangrijkste zinsaccent valt daarbij op uit. Het subject (de koning en de koningin) introduceert weliswaar een nieuwe referent in de talige context, maar wordt tevens gepresenteerd als de entiteit waarop de informatieve kern van toepassing is.

Onbepaalde nominale constituenten introduceren nieuwe referenten in de context die voorheen onbekend waren bij hoorder of lezer. Heeft deze referent de rol van subject, dan wordt het betreffende zinsdeel vanwege het links-rechtsprincipe meestal niet op de eerste zinsplaats aangetroffen. Taalgebruikers gebruiken in zo'n geval meestal een constructie met presentatief er, zoals bij (1b) al werd gesignaleerd. Alleen in journalistieke of literaire geschreven taal staan onbepaalde nominale constituenten als subject soms op de eerste zinsplaats. Bij het voorlezen van zo'n zin, bijoorbeeld aan het begin van een nieuwsbericht, wordt een dergelijk subject niet speciaal beklemtoond, omdat de plaatsing van het subject conform het links-rechtsprincipe is:

Het betreft meestal als specifiek op te vatten onbepaalde constituenten die een nieuwszin inluiden. Zo is er in (7a) sprake van een nader omschreven hoeveelheid vis uit Rotterdam die voor de schrijver (maar niet voor de lezer) identificeerbaar is en niet zomaar van een partij vis zonder meer. In (7c), onderdeel van een situatieschildering, is het denkbaar dat de auteur een bepaalde figuur in gedachten heeft, die pas later aan de lezer bekend zal worden gemaakt. Vergelijkbare gevallen kunnen zich voordoen in een levendig verhaal, bij een snelle opeenvolging van gebeurtenissen:

Ook in de volgende zinnen bevat de eerste zinsplaats een onbepaald subject. Deze zinnen zijn echter veel gangbaarder, want ze komen zowel in geschreven als in gesproken taal voor:

In deze nieuwszinnen heeft de spreker/schrijver een bepaald iemand respectievelijk bepaalde kinderen op het oog. Dit wordt echter vaag gehouden voor de hoorder/lezer. Zin (9b) kan bijvoorbeeld passen in een context waarin over een groep kinderen gesproken is, die een tijd ziek geweest zijn en dat voor een deel nog zijn. De zin betekent dan 'sommige van die kinderen spelen alweer op straat'.

Niet-specifiek onbepaalde subjecten komen, evenals negatieve subjecten, alleen voor op de eerste zinsplaats in zinnen die afwijken van het links-rechtsprincipe. De volgende sectie bevat voorbeelden van dit soort subjecten.

Onbepaalde nominale constituenten moeten worden onderscheiden van categoriale en generieke, die dezelfde vorm als onbepaalde constituenten kunnen hebben. Categoriale en generieke nominale constituenten duiden een bekend veronderstelde groep, categorie of soort zelfstandigheden aan waarover een algemene uitspraak gedaan wordt. Deze constituenten kunnen, anders dan (niet-specifiek) onbepaalde, wél gemakkelijk op de eerste zinsplaats staan zonder het links-rechtsprincipe te schenden:

Bij 'definitiezinnen' zoals (10d) geldt de bekendheid van composieten mogelijk alleen voor de spreker of schrijver. De betekenis van de gecursiveerde constituenten is respectievelijk 'welke vrijgezel dan ook', 'welke appel dan ook', 'de categorie, de stof melk' en 'de categorie van de composieten'. In een soortgelijke betekenis kan ook een onbepaald voornaamwoord op de eerste zinsplaats staan:

Iemand in (11) is vergelijkbaar met het persoonlijk voornaamwoord men, en verwijst naar 'de categorie mensen'.

Een zin hoeft niet per se volgens het links-rechtsprincipe te zijn geconstrueerd. Het subject op de eerste zinsplaats kan deel uitmaken van de informatieve kern van de zin. Dit is standaard het geval wanneer het subject niet-specifiek indefiniet is:

De zinnen in (12) zijn alleen acceptabel met speciale nadruk op het subject. Dat houdt in dat ze een bepaalde context nodig hebben, zoals het contrast tussen caravans en campers in (12a). Bij (12b) is er een wisselwerking tussen het subject en het focuspartikel ook verderop in de zin. Daardoor wordt de vermoedelijke aanwezigheid van soep verbonden met andere, reeds genoemde gerechten. In (12c) is er eenzelfde wisselwerking tussen het subject en nog niet: de genoemde gebeurtenis heeft (nog) niet plaatsgevonden heeft, en komt mogelijk nooit. Zonder nog niet in (12c) krijgt het subject automatisch een specifieke interpretatie: Iets rampzáligs |is| er tot nu toe |gebeurd|.

Ook negatieve voornaamwoorden als niets en niemand en andere subjecten die een negatie bevatten kunnen alleen op de eerste zinsplaats staan als ze beklemtoond zijn (en daardoor deel uitmaken van de informatieve kern):

De reden dat negatieve subjecten een zinsaccent dragen is dat negatie altijd deel uitmaakt van de informatieve kern van de zin. Het voegt altijd nieuwe informatie toe aan wat reeds bekend is. Ook het eerder besproken voorbeeld in (2b) bevat een negatief subject (nauwelijks geschikte vacatures). Met uitzondering van onbeklemtoonbare elementen kan in principe elk type subject deel uitmaken van de informatieve kern en in die hoedanigheid de eerste zinsplaats bezetten. Enkele voorbeelden zijn:

Een zin als (14a) wijkt af van de variant in (5a) doordat het subject hier expliciet gecontrasteerd wordt met het subject uit de vorige zin. Het contrast in (14b) impliceert dat er een ander, mogelijk nog te benoemen feit is waardoor de dag van de spreker of schrijver tot op heden niet goed is geweest, een suggestie die hoogstens impliciet aanwezig is in (6a). De voorbeelden in (14c-e) laten zien dat een beklemtoond subject op de eerste zinsplaats een persoon (of zaak) kan introduceren. Bij (14d-e) ligt de nadruk bovendien op hoe onverwacht het is dat de rest van de zin op juist deze subjecten van toepassing is, wat bijvoorbeeld niet het geval is bij (6e). Met betrekking tot (specifiek) onbepaalde nominale constituenten op de eerste zinsplaats dient te worden vermeld dat die zich niet beperken geschreven taal (zoals in (7) en (8) het geval is). Dit blijkt uit een zin als een wáárzegger |heeft| me |verteld| dat jij van plan bent naar Siberië te gaan, (niet zómaar iemand). De voorbeelden in (14f-g), ten slotte, laten zien dat ook categoriale en generieke constituenten op de eerste zinsplaats deel kunnen uitmaken van de informatieve kern van de zin.

Behalve nominale constituenten kunnen ook andersoortige constituenten dienst doen als subject:

Voor al deze constituenten geldt hetzelfde als voor nominale constituenten, namelijk dat de informatieve waarde van zo'n element in overeenstemming kan zijn met het links-rechtsprincipe of daar juist van af kan wijken. Dit wordt gedemonstreerd door de volgende voorbeelden, waar het subject de vorm van een afhankelijke zin heeft:

Het voorbeeld in (16a) is in overeenstemming met het links-rechtsprincipe indien er al eerder over het niet kunnen bolwerken gepsproken is. De informatieve kern wordt gevormd door de mededeling dat de spreker of schrijver dit niet verrassend vindt. Het voorbeeld in (16b) schendt het links-rechtsprincipe in een context waarin sprake is van meerdere op te lossen problemen. Deze zin heeft een volgordevariant zoals het voorbeeld in (3f): het |staat| nog |te bezien| hoe we dát op zullen lossen. In dit voorbeeld staat de afhankelijke zin in de uitloop. De eerste zinsplaats wordt bezet door het voorlopige subject het. Met die volgorde is de samengestelde zin in overeenstemming met het links-rechtsprincipe.