Scheidbaar samengestelde werkwoorden, zoals oprukken, terugnemen, terechtkomen, doodschieten en lesgeven in (1a-1e), bestaan uit een niet-werkwoordelijk en een werkwoordelijk gedeelte. De werkwoorden heten scheidbaar samengesteld omdat het niet-werkwoordelijke deel niet altijd vlak vóór het werkwoordelijke gedeelte staat (in dit geval wordt het samen met dat werkwoord als één woord geschreven) maar er ook los van kan komen (in dit laatste geval spreken we van splitsing).

Paragraaf 9.6.4 gaat uitvoerig in op de plaatsing van het eerste deel van scheidbaar samengestelde werkwoorden wanneer het de vorm van een adpositie heeft.

Bij afsplitsing komt het eerste deel van een scheidbaar samengesteld werkwoord vlak vóór de werkwoordelijke eindgroep terecht, zoals in (1a-1e).

Daarnaast kan het eerste deel ook vlak vóór het hoofdwerkwoord in de werkwoordelijke eindgroep voorkomen (2a-2e). Dit is de meeste gewone volgordevariant.

Over het al dan niet splitsen van een scheidbaar werkwoord kan het volgende opgemerkt worden. Geen van beide varianten is beter dan de andere, maar er zijn wel verschillen in het gebruik. In het algemeen wordt vaker niet-splitsing dan splitsing gebruikt. Splitsing komt meer voor in gesproken dan in geschreven taal. Verder tekent er zich een geografisch bepaald verschil af: in Nederland wordt eerder splitsing gebruikt dan in België. Afgezien van dit alles kunnen ook de vorm van het zelfstandig werkwoord evenals de omvang van de eindgroep een rol spelen bij de voorkeur voor wel of niet splitsen. Een infinitief (2a-2c) wordt in het algemeen gemakkelijker gesplitst dan een deelwoord (2d-2e). Splitsing lijkt vlugger voor te komen als het eerste deel een (voorzetsel)bijwoord (2a-2c) of een substantief (2e) is dan wanneer het een adjectief is (2d). Vooral bij min of meer vaste samenstellingen is de neiging tot splitsing minder groot. Wat de omvang van de eindgroep betreft lijkt splitsing eerder bij meerledige (2c) dan bij tweeledige eindgroepen voor te komen, al is hier meer onderzoek naar nodig.

De Cubber 1973, Hoekstra et al. 1987, Haeseryn 1990, Neeleman & Weerman 1992, Vanden Wyngaerd 1994, Neeleman 1994, Van Riemsdijk 1995, Vandeweghe 1995, Van Marle 2000, Booij 2002, 2010, 2012, Blom & Booij 2003, Blom 2005, Mertens 2007, Bennis 1992, 2009, Van Gerrevink & De Hoop 2009, Cappelle 2012, Van Usen et al. 2012, Augustinus & Van Eynde 2014, Augustinus 2015, Hendriks 2014, Dros-Hendriks 2018